VÀNG CÓ THẬT SỰ LÀ NƠI TRÚ ẨN AN TOÀN TRONG NHỮNG CUỘC CHIẾN CỦA TƯƠNG LAI?
Trong mỗi giai đoạn bất ổn, chiến tranh hay căng thẳng địa chính trị, phản xạ quen thuộc của số đông luôn là: mua vàng. Vàng được xem như tài sản trú ẩn tối thượng, thứ đã giữ giá trị hàng nghìn năm qua các cuộc khủng hoảng, sụp đổ tiền tệ và chiến tranh thế giới. Nhưng câu hỏi cần đặt ra là: liệu logic đó còn đúng trong bối cảnh chiến tranh hiện đại?
Lịch sử thường được viện dẫn làm bằng chứng. Sau Thế chiến I và II, vàng vẫn tồn tại, con người vẫn còn, và vàng tiếp tục giữ vai trò là thước đo giá trị. Nhưng chính ở đây, nhiều người đã đánh đồng quá khứ với tương lai, trong khi bản chất của chiến tranh ngày nay đã hoàn toàn khác.
Chiến tranh thế kỷ 20 chủ yếu là chiến tranh quy ước: súng đạn, xe tăng, bom thông thường. Dù tàn khốc, nó vẫn để lại một thế giới có thể tái thiết. Con người còn sống sót đủ nhiều để duy trì xã hội, kinh tế, và vì thế vàng vẫn có người cần đến.
Nhưng chiến tranh của thế kỷ 21 không còn đơn thuần như vậy. Vũ khí hạt nhân, sinh học, hóa học, chiến tranh không gian mạng, AI quân sự và các hệ thống tự động hủy diệt đã thay đổi hoàn toàn cuộc chơi. Một cuộc xung đột leo thang toàn diện ngày nay không chỉ nhằm chiến thắng, mà có thể dẫn đến hủy diệt hệ thống, thậm chí là sự tồn vong của loài người.
Và khi đặt trong kịch bản đó, một câu hỏi lạnh lùng nhưng cần thiết xuất hiện:
Nếu vàng còn, nhưng con người không còn — hoặc còn quá ít để duy trì một nền văn minh — thì giá trị của vàng nằm ở đâu?
Giá trị của vàng, suy cho cùng, không đến từ bản thân kim loại này, mà đến từ niềm tin tập thể của con người. Khi trật tự xã hội sụp đổ, chuỗi cung ứng biến mất, ưu tiên của con người sẽ không còn là tích trữ tài sản, mà là nước sạch, thực phẩm, năng lượng, thuốc men và an toàn sinh tồn. Trong một thế giới như vậy, vàng có thể chỉ là một kim loại nặng, sáng bóng nhưng vô dụng.
Điều này không có nghĩa vàng sẽ “vô giá trị” trong mọi kịch bản. Nhưng nó cho thấy một sai lầm phổ biến của đám đông: cho rằng vàng luôn tăng giá mỗi khi bất ổn, mà không phân biệt bất ổn kinh tế với bất ổn mang tính hủy diệt hệ thống.
Trong những cuộc khủng hoảng tài chính, lạm phát, suy thoái — vàng vẫn có vai trò. Nhưng trong kịch bản tận thế, chiến tranh hủy diệt toàn diện, câu hỏi không còn là giá vàng bao nhiêu, mà là liệu còn ai để định giá nó hay không.
Đầu tư không chỉ là chạy theo tài sản “an toàn” theo quán tính, mà là hiểu bản chất của rủi ro trong từng thời đại. Và có lẽ, trong kỷ nguyên mới, điều nguy hiểm nhất không phải là chọn sai tài sản, mà là suy nghĩ bằng những mô hình đã lỗi thời.
