Có một lần mình đặt vài lệnh nhỏ trên một dApp orderbook chạy trên @Fogo Official , chỉ để xem hệ thống phản ứng thế nào trong một buổi thị trường khá yên.

Lệnh khớp nhanh, độ trễ thấp, nhưng sau đó mình không quay lại nữa trong ngày. Không phải vì trải nghiệm kém, mà vì mình không có lý do tự nhiên để tiếp tục giao dịch ở đó.

Khoảnh khắc đó làm mình nhận ra: orderflow không đến từ việc hệ thống nhanh, mà đến từ việc người dùng có nhu cầu lặp lại.

Để có orderflow tự nhiên, $FOGO phải tạo ra những lý do khiến người dùng quay lại mỗi ngày, kể cả khi không có incentive.

Một phần đến từ chính trải nghiệm execution: nếu giao dịch trên Fogo nhất quán, ít trượt giá, ít bị reorder và phản hồi nhanh, người dùng sẽ dần hình thành thói quen. Nhưng trải nghiệm tốt chỉ là điều kiện cần, chưa đủ để tạo flow nếu không có thanh khoản và cơ hội giao dịch.

Thanh khoản là lớp nền. Market maker có thể tạo độ sâu ban đầu, nhưng họ cần orderflow thật để kiếm spread. Nếu chỉ có họ với nhau, volume sẽ xoay vòng mà không tạo giá trị kinh tế bền vững.

Vì vậy, Fogo cần kéo được người dùng cuối: trader, quỹ nhỏ, các bot arbitrage, những người có nhu cầu giao dịch thực sự giữa các cặp tài sản. Khi những người này thấy họ có thể vào ra vị thế mà không bị ảnh hưởng quá nhiều bởi slippage, họ sẽ quay lại.

Một hướng là tập trung vào một vài cặp giao dịch hoặc sản phẩm mũi nhọn thay vì dàn trải.

Nếu Fogo có thể trở thành nơi tốt nhất để giao dịch một số cặp cụ thể, ví dụ như một số perp hoặc spot có thanh khoản sâu và spread hẹp, thì orderflow sẽ tập trung lại. Khi đó, market maker sẽ có động lực deploy vốn nhiều hơn, và vòng lặp thanh khoản – volume – phí bắt đầu hình thành.

Mình cũng nghĩ đến vai trò của các dApp xây trên Fogo. Orderflow không chỉ đến từ trader “trần”, mà còn từ các sản phẩm phía trên: ví tích hợp trading, bot tự động, các chiến lược copy trading, hoặc các nền tảng tổng hợp thanh khoản.

Nếu các dApp này coi Fogo là backend mặc định vì latency và tính dự đoán, họ sẽ mang user của họ vào, và orderflow sẽ đến một cách gián tiếp.

Một yếu tố quan trọng khác là kết nối cross-chain. Phần lớn thanh khoản và người dùng hiện vẫn nằm trên các chain lớn.

Nếu việc di chuyển vốn sang Fogo nhanh, rẻ và ít rủi ro, người dùng sẽ sẵn sàng chuyển vốn khi họ thấy cơ hội tốt hơn. Nếu quá trình này phức tạp hoặc tốn thời gian, họ sẽ bỏ qua, dù execution trên Fogo có tốt đến đâu.

Niềm tin vào hệ thống cũng ảnh hưởng trực tiếp đến orderflow. Người dùng cần tin rằng khi họ gửi lệnh, nó sẽ được xử lý đúng thứ tự, không bị can thiệp, không bị delay bất thường.

Với market maker, điều này còn quan trọng hơn vì họ deploy vốn lớn và chạy chiến lược liên tục.

Fogo đang cố gắng xây niềm tin này thông qua việc tối ưu validator client và networking, giảm độ dao động khi tải tăng. Nhưng niềm tin chỉ hình thành khi hệ thống đi qua nhiều giai đoạn thị trường khác nhau mà vẫn ổn định.

Một câu hỏi khó là làm sao chuyển từ incentive sang usage thật. Incentive có thể dùng để bootstrap, nhưng cần được thiết kế sao cho khuyến khích hành vi dài hạn, không chỉ là farm ngắn hạn.

Ví dụ, thay vì thưởng đơn thuần theo volume, có thể ưu tiên những người cung cấp thanh khoản ổn định, hoặc những dApp mang user thật. Khi incentive giảm dần, phần activity có giá trị thực sẽ ở lại.

Mình cũng thấy vai trò của phí giao dịch trong việc định hình orderflow. Nếu phí quá thấp, mạng có thể bị spam bởi những hoạt động không mang lại giá trị kinh tế thực.

Nếu phí được định giá hợp lý, phản ánh nhu cầu blockspace, thì những giao dịch mang lại giá trị cao sẽ sẵn sàng trả, và những hoạt động không hiệu quả sẽ bị loại bỏ. Điều này giúp orderflow trên Fogo “sạch” hơn và bền vững hơn.

Một hướng khác là tích hợp với các hệ thống off-chain. Nếu một số nền tảng hoặc tổ chức dùng Fogo như lớp settlement cuối, họ sẽ mang theo orderflow của mình vào chain.

Trong trường hợp đó, số lượng giao dịch on-chain có thể không quá lớn, nhưng mỗi giao dịch mang giá trị cao và lặp lại đều đặn. Đây có thể là một nguồn orderflow tự nhiên ít phụ thuộc vào chu kỳ altcoin.

Tuy nhiên, tất cả những điều này đều quay về câu hỏi network effect. Orderflow tự nhiên xuất hiện khi người dùng tin rằng “mọi người khác” cũng đang ở đó. Khi một venue trở thành nơi có thanh khoản sâu nhất hoặc execution tốt nhất cho một số cặp, người dùng mới sẽ tự động tìm đến, và những người cũ sẽ ít rời đi hơn. Đạt được điểm bùng phát này là khó nhất đối với một chain mới như Fogo.

Mình không nghĩ Fogo có thể bỏ qua hoàn toàn incentive ở giai đoạn đầu. Nhưng mục tiêu nên là dùng incentive như chất xúc tác, không phải là động cơ chính.

Khi trải nghiệm đủ tốt, thanh khoản đủ dày và dApp đủ hữu ích, orderflow sẽ bắt đầu tự duy trì, và vai trò của incentive có thể giảm dần.

Ở góc nhìn cá nhân, mình sẽ theo dõi những dấu hiệu rất cụ thể: có bao nhiêu dApp mà mình dùng lại hàng ngày trên Fogo, spread của các cặp chính có hẹp lại không, mình có còn phải chia nhỏ lệnh khi trade không, và có bao nhiêu giao dịch diễn ra mà không liên quan đến chương trình thưởng nào.

Khi những dấu hiệu này xuất hiện đồng thời, đó thường là lúc orderflow tự nhiên bắt đầu hình thành.

Có thể Fogo sẽ mất thời gian để đạt được điều đó. Nhưng nếu họ kiên trì với triết lý execution tốt và tập trung vào một vài use case rõ ràng, họ có cơ hội xây một nguồn orderflow không phụ thuộc hoàn toàn vào incentive.

Câu hỏi còn lại là liệu quy mô của nguồn orderflow đó có đủ lớn để nuôi cả một hệ sinh thái trong dài hạn hay không.
@Fogo Official #fogo $FOGO