Câu hỏi @Vanarchain có đang cạnh tranh trực tiếp với các L2 Ethereum không?” nghe có vẻ đơn giản, nhưng với mình, nó phụ thuộc vào việc ta định nghĩa “cạnh tranh” theo cách nào.

Nếu cạnh tranh được hiểu là giành cùng một nhóm developer, cùng một dòng thanh khoản, cùng một use case DeFi thuần, thì câu trả lời có thể là không hoàn toàn.

Phần lớn L2 Ethereum được thiết kế với mục tiêu rất rõ: mở rộng khả năng xử lý của Ethereum, giữ tương thích EVM, thừa hưởng bảo mật và thu hút hệ sinh thái DeFi/NFT đã tồn tại. Họ tối ưu cho phí thấp hơn, thông lượng cao hơn, nhưng vẫn giữ nguyên giả định cốt lõi: càng nhiều hoạt động diễn ra on-chain càng tốt.

Vanar, theo cách mình nhìn, đang đặt một giả định khác. Họ không cố trở thành nơi DeFi hoạt động hiệu quả hơn Ethereum, cũng không tập trung vào việc thu hút TVL bằng incentive ngắn hạn.

Thay vào đó, họ nhắm tới giải trí, nội dung số, PayFi và các sản phẩm có hành vi lặp lại ngoài crypto. Nếu giả định này đúng, thì Vanar không cạnh tranh trực diện với L2 về DeFi, mà cạnh tranh về cách kiến trúc được thiết kế cho sản phẩm hướng người dùng đại chúng.

Tuy nhiên, thực tế phức tạp hơn Ở tầng hạ tầng, Vanar và L2 vẫn cạnh tranh vì cả hai đều muốn thu hút developer xây ứng dụng Web3.

Một dev game hoặc ứng dụng nội dung số hoàn toàn có thể chọn Arbitrum, Optimism hay Base nếu phí đủ thấp và tooling đủ tốt. Khi đó, Vanar phải trả lời câu hỏi: tại sao không chỉ build trên L2 và tận dụng hệ sinh thái sẵn có?

Đây là nơi sự khác biệt về giả định thiết kế trở nên quan trọng. L2 Ethereum kế thừa rất nhiều tiêu chuẩn và hành vi của hệ EVM: mọi thứ xoay quanh smart contract, composability DeFi, liquidity fragmentation nhưng được bù lại bằng network effect lớn.

Nếu một sản phẩm cần tương tác sâu với DeFi, stablecoin liquidity hay cơ sở người dùng crypto sẵn có, L2 gần như là lựa chọn tự nhiên.

Vanar, ngược lại, không đặt composability DeFi làm trung tâm. Họ chấp nhận rằng phần lớn hành vi có thể diễn ra off-chain, và blockchain chỉ dùng để ghi nhận quyền và giá trị cuối cùng.

Điều này khiến kiến trúc của họ ít phụ thuộc vào dòng thanh khoản tức thì, nhưng cũng ít hưởng lợi từ network effect sẵn có của Ethereum.

Vì vậy, mình nghĩ Vanar $VANRY không cạnh tranh trực tiếp với L2 theo nghĩa “giành TVL”, nhưng họ cạnh tranh theo nghĩa sâu hơn: giành quyền định hình cách dev xây sản phẩm Web3 trong tương lai.

Nếu tương lai Web3 tiếp tục xoay quanh DeFi, trading và các primitive tài chính, L2 sẽ có lợi thế tự nhiên.

Họ gắn chặt với Ethereum và được hưởng lợi từ mọi cải tiến ở layer gốc. Vanar khi đó sẽ ở thế bất lợi vì không nằm trong trung tâm thanh khoản.

Nhưng nếu Web3 dịch chuyển dần sang các sản phẩm có hành vi giống Web2 — game, nội dung, thanh toán nhỏ lẻ, subscription, quyền sở hữu số — thì kiến trúc của L2 có thể trở nên cồng kềnh.

Không phải vì L2 yếu, mà vì chúng được tối ưu cho một bài toán khác. Trong bối cảnh đó, Vanar không cạnh tranh về “mở rộng Ethereum”, mà về việc cung cấp một backend chuyên biệt cho các use case ngoài DeFi.

Một điểm nữa mình thấy quan trọng là sự phụ thuộc vào bảo mật Ethereum. L2 thừa hưởng bảo mật từ layer gốc, đổi lại phải chấp nhận một số ràng buộc về kiến trúc và lộ trình nâng cấp.

Vanar với chain riêng có nhiều tự do hơn trong thiết kế, nhưng cũng phải tự chịu trách nhiệm về bảo mật và vận hành. Đây không phải lợi thế hay bất lợi tuyệt đối, mà là trade-off.

Failure mode của Vanar trong cuộc cạnh tranh này rất rõ: nếu họ không tạo ra đủ khác biệt về tooling, pattern thiết kế và trải nghiệm cho dev, thì việc chọn L2 sẽ luôn an toàn hơn.

L2 có thanh khoản, cộng đồng lớn và ít rủi ro nhận thức. Khi đó, Vanar sẽ bị xem như một lựa chọn “thêm rủi ro nhưng không thêm giá trị tương xứng”.

Ngược lại, failure mode của L2 — ít được nói đến — là việc mọi thứ dần đồng nhất. Khi phí đủ rẻ và TPS đủ cao ở nhiều L2, khác biệt giữa chúng thu hẹp lại.

Trong môi trường đó, một chain với giả định thiết kế khác biệt có thể thu hút nhóm dev muốn tối ưu cho hành vi ngoài crypto thay vì composability tài chính.

Với mình, câu trả lời không phải là có hay không cạnh tranh trực tiếp. Vanar và L2 Ethereum đang giải các bài toán giao nhau một phần, nhưng không trùng khớp hoàn toàn.

Họ cạnh tranh ở tầng developer attention và định hướng dài hạn của Web3, chứ không đơn thuần ở số liệu TPS hay TVL.

Câu hỏi thật sự là: Web3 trong 5 năm tới sẽ giống Ethereum mở rộng, hay giống một lớp hạ tầng nền cho ứng dụng đại chúng? Câu trả lời cho câu hỏi đó sẽ quyết định Vanar đang cạnh tranh bên lề hay đang đi song song với các L2.
@Vanarchain #vanar $VANRY