Nến Nhật (Candlestick) không chỉ là những vạch xanh đỏ trên biểu đồ; chúng là ngôn ngữ của thị trường, phản ánh cuộc chiến tâm lý giữa phe Mua (Bull) và phe Bán (Bear). Hiểu được nến là bạn đã nắm giữ chìa khóa để đọc hiểu hành vi giá.
Dưới đây là phân tích chi tiết các nhóm nến từ cơ bản đến phức tạp, giúp bạn xây dựng nền tảng phân tích kỹ thuật vững chắc.
Phần 1: Cấu Tạo Cơ Bản Của Nến Nhật
Trước khi đi sâu vào các mô hình, chúng ta cần hiểu "nguyên tử" tạo nên chúng. Một cây nến tiêu chuẩn bao gồm:
Thân nến (Real Body): Khoảng cách giữa giá mở cửa và đóng cửa. Thân nến càng dài chứng tỏ lực mua/bán càng mạnh.
Bóng nến (Shadow/Wick): Các vạch mảnh nằm trên và dưới thân nến.
Bóng trên (Upper Shadow): Đại diện cho mức giá cao nhất trong phiên.
Bóng dưới (Lower Shadow): Đại diện cho mức giá thấp nhất trong phiên.
Màu sắc quy ước:
Xanh (hoặc Trắng): Nến tăng (Giá đóng cửa > Giá mở cửa).
Đỏ (hoặc Đen): Nến giảm (Giá đóng cửa < Giá mở cửa).
Cấu tạo cơ bản của nến Nhật
Phần 2: Nhóm Mô Hình Đơn (One Candle Patterns)
Mô hình nến đơn cung cấp tín hiệu nhanh chóng về sự thay đổi tâm lý tại một thời điểm cụ thể.
1. Hammer (Nến Búa) - Tín hiệu Đảo chiều Tăng
Đặc điểm: Thân nhỏ ở phía trên, bóng dưới dài gấp ít nhất 2 lần thân nến, ít hoặc không có bóng trên.
Ý nghĩa: Xuất hiện trong một xu hướng giảm. Nó cho thấy phe Bán đã cố gắng đẩy giá xuống thấp hơn nhưng phe Mua đã nhập cuộc mạnh mẽ để đẩy giá đóng cửa lên gần mức mở cửa.
Giao dịch: Đợi nến xác nhận tăng sau đó để vào lệnh Buy.
Nến búa - Tín hiệu đảo chiều tăng
2. Inverted Hammer (Búa Ngược)
Đặc điểm: Thân nhỏ ở phía dưới, bóng trên dài.
Ý nghĩa: Xuất hiện ở đáy xu hướng giảm. Đây là dấu hiệu phe Mua đang bắt đầu thử nghiệm vùng giá cao hơn. Tuy giá bị đẩy xuống lại nhưng xung lực giảm đã suy yếu.
3. Hanging Man (Người Treo Cổ) - Tín hiệu Đảo chiều Giảm
Đặc điểm: Hình dáng giống hệt Hammer nhưng xuất hiện ở đỉnh của một xu hướng tăng.
Ý nghĩa: Cho thấy áp lực bán bắt đầu xuất hiện dữ dội. Dù phe Mua đã kéo lại được giá, nhưng sự xuất hiện của bóng dưới dài là cảnh báo rằng "vùng an toàn" đã bị xâm phạm.
4. Shooting Star (Sao Băng)
Đặc điểm: Thân nhỏ ở dưới, bóng trên rất dài.
Ý nghĩa: Một cái bẫy tăng giá (Bull trap). Giá đẩy lên cao nhưng bị phe Bán dội một gáo nước lạnh, ép giá đóng cửa về mức thấp. Đây là tín hiệu đảo chiều giảm cực mạnh.
5. Dragonfly Doji (Doji Chuồn Chuồn) & Gravestone Doji (Doji Bia Mộ)
Doji Chuồn Chuồn: Giá mở cửa, cao nhất và đóng cửa gần như bằng nhau. Báo hiệu đảo chiều tăng tại đáy.
Doji Bia Mộ: Giá mở cửa, thấp nhất và đóng cửa bằng nhau. Báo hiệu đảo chiều giảm tại đỉnh.
Hai dạng nến Doji
Phần 3: Nhóm Mô Hình Đôi (Two Candle Patterns)
Khi hai cây nến kết hợp, chúng kể một câu chuyện về sự chuyển giao quyền lực.
1. Bullish & Bearish Engulfing (Nhấn Chìm)
Bullish Engulfing: Nến thứ hai (xanh) bao trùm hoàn toàn nến thứ nhất (đỏ). Cho thấy phe Mua đã hoàn toàn kiểm soát cuộc chơi.
Bearish Engulfing: Nến thứ hai (đỏ) bao trùm nến thứ nhất (xanh). Tín hiệu bán mạnh mẽ.
2. Piercing Line (Đường Xuyên) & Dark Cloud Cover (Mây Đen Bao Phủ)
Piercing Line: Nến xanh đóng cửa trên mức 50% thân nến đỏ trước đó.
Dark Cloud Cover: Nến đỏ đóng cửa dưới mức 50% thân nến xanh trước đó.
Lưu ý: Đây là những mô hình đảo chiều có độ tin cậy cao vì nó cho thấy sự phản kháng thành công của phe đối lập.
3. Tweezer Bottom & Tweezer Top (Đỉnh đáy Nhíp)
Đặc điểm: Hai cây nến có mức thấp nhất (Bottom) hoặc cao nhất (Top) bằng nhau.
Ý nghĩa: Cho thấy thị trường đã thử nghiệm một mức giá hai lần và không thể vượt qua, tạo ra một ngưỡng hỗ trợ/kháng cự tạm thời cực mạnh.
Phần 4: Nhóm Mô Hình Phức Hợp (Three+ Candle Patterns)
Đây là những mô hình có độ xác thực cao nhất vì chúng cần nhiều thời gian để hình thành.
1. Morning Star (Sao Mai) & Evening Star (Sao Hôm)
Morning Star: Gồm nến giảm dài -> Nến thân nhỏ (Doji) -> Nến tăng dài. Tượng trưng cho bình minh, giá bắt đầu tăng lại.
Evening Star: Ngược lại, báo hiệu hoàng hôn và sự bắt đầu của xu hướng giảm.
2. Three White Soldiers (Ba Chàng Lính Trắng) & Three Black Crows (Ba Con Quạ Đen)
Ý nghĩa: Ba cây nến thân dài liên tiếp cùng màu, đóng cửa gần mức cao nhất/thấp nhất của chúng. Đây là tín hiệu xác nhận xu hướng cực kỳ mạnh mẽ, thường xuất hiện sau một giai đoạn tích lũy hoặc đảo chiều đột ngột.
3. Three Line Strike
Mô hình gồm 3 nến cùng chiều, sau đó là một cây nến ngược chiều "nuốt chửng" cả 3 nến trước đó. Đây là mô hình tiếp diễn xu hướng ẩn sau một đợt chốt lời ngắn hạn.
Phần 5: Phân Tích Các Loại Nến Trung Tính (Neutral)
Không phải lúc nào nến cũng báo hiệu tăng hay giảm. Đôi khi chúng báo hiệu sự do dự.
Spinning Top (Nến Xoay): Thân nhỏ, bóng trên và dưới dài bằng nhau. Thị trường đang cân bằng, phe Mua và phe Bán đang "vật lộn" nhưng chưa phân thắng bại.
Marubozu: Nến không có bóng.
Marubozu xanh: Lực mua áp đảo từ đầu đến cuối phiên.
Marubozu đỏ: Lực bán làm chủ hoàn toàn.
Doji tiêu chuẩn: Hình dấu cộng (+). Thể hiện sự do dự cực độ. Sau một xu hướng dài, Doji thường là dấu hiệu của sự mệt mỏi và chuẩn bị đảo chiều.
Phần 6: Các Mô Hình Nến Bổ Sung
Để bài phân tích hoàn thiện hơn, chúng ta cần nhắc đến những mô hình kinh điển khác:
1. Harami (Mẹ Bồng Con)
Nến thứ hai nằm gọn trong thân nến thứ nhất. Nó cho thấy sự chững lại của xu hướng hiện tại và chuẩn bị cho một đợt bùng nổ mới.
2. Pin Bar
Một biến thể của Hammer/Shooting Star nhưng bóng nến cực dài. Pin Bar là một trong những công cụ yêu thích của các Trader theo trường phái Price Action vì nó thể hiện sự từ chối giá (Price Rejection) rất rõ rệt.
Phần 7: Chiến Thuật Giao Dịch Với Nến Nhật
Học thuộc các mô hình là chưa đủ. Để thành công, bạn cần áp dụng các nguyên tắc sau:
Vị trí là tất cả (Location): Một nến Hammer ở giữa xu hướng không có giá trị bằng một nến Hammer tại vùng Hỗ trợ mạnh.
Sự xác nhận (Confirmation): Đừng bao giờ vào lệnh chỉ vì một cây nến. Hãy đợi cây nến tiếp theo xác nhận hướng đi.
Kết hợp chỉ báo: Sử dụng nến cùng với RSI, MACD hoặc các đường trung bình (MA) để tăng tỷ lệ thắng.
Quản lý rủi ro: Luôn đặt Stop Loss phía sau bóng nến của mô hình.
Tổng Kết
Mô hình nến Nhật là một bản đồ tâm lý của đám đông. Bằng cách quan sát độ dài của thân, bóng nến và cách chúng kết hợp với nhau, bạn có thể dự đoán được bước đi tiếp theo của "Cá mập".
Hy vọng bài viết này cung cấp cho bạn cái nhìn sâu sắc và đầy đủ nhất về các mô hình nến.