Trong bốn đợt thị trường gấu lớn gần đây nhất – 2018, 2020, 2022 và bây giờ là 2025 – mình thấy một mô hình lặp lại với độ chính xác gần như tàn nhẫn.

Khi nỗi sợ lên đến đỉnh điểm, số đông luôn chọn cách tháo chạy. Và mình đã từng đứng rất gần quyết định đó.

Dữ liệu dòng vốn từ quỹ tương hỗ Mỹ, ETF, từ $BTC cho tới cổ phiếu, lần nào cũng giống nhau. Vốn bị rút ra mạnh nhất đúng vào những thời điểm tệ nhất. Không phải vì các yếu tố cơ bản dài hạn đột nhiên biến mất. Mà vì cảm giác đau đớn trong ngắn hạn vượt quá khả năng chịu đựng về mặt cảm xúc của con người.

Năm 2018 là một cú bán tháo kéo dài, nơi niềm tin bị bào mòn từng ngày.
Năm 2020 là dòng vốn rút ra kỷ lục trong cú sốc COVID, khi mọi thứ trông như đang sụp đổ.
Năm 2022 lặp lại kịch bản đó dưới áp lực thắt chặt tiền tệ chưa từng có.
Và năm 2025, mình lại đang nhìn thấy cùng một hành vi: nhà đầu tư rút tiền khi chu kỳ dường như đang tiến gần đáy.

Mình không gọi đó là quản lý rủi ro. Mình gọi đúng tên của nó: đầu hàng về mặt cảm xúc.

Thiệt hại thực sự không nằm ở những cú giảm giá tạm thời mà mình nhìn thấy trên màn hình. Nó nằm ở những gì xảy ra sau đó. Khi bán ra trong hoảng loạn, mình – và rất nhiều người khác – đã tự tay làm gián đoạn quá trình tạo dựng sự giàu có dài hạn của chính mình.

Mình luôn nhớ một nguyên tắc đơn giản nhưng khó thực hiện: nguyên tắc đầu tiên của lãi kép là đừng ngắt quãng nó một cách không cần thiết.

Lãi kép không thất bại chỉ vì thị trường biến động.
Nó thất bại vì con người không chịu nổi biến động đó.

Chính những giai đoạn hỗn loạn nhất lại là lúc cơ hội được hình thành, nhưng cũng là lúc cảm xúc thôi thúc mình rời đi.

Lịch sử thì rất thẳng thắn. Những người bỏ cuộc trong sợ hãi thường là những người không có mặt trong giai đoạn phục hồi sau đó. Ngược lại, những người vẫn kiên trì, hoặc bổ sung vốn một cách có chọn lọc, thường là những người hưởng lợi lớn nhất khi tâm lý thị trường đảo chiều.

Thị trường không tưởng thưởng cho việc canh thời điểm hoàn hảo. Mình học được rằng nó chỉ âm thầm thưởng cho kỷ luật, sự kiên nhẫn và khả năng hành động ngược lại với đám đông khi cần thiết.

Câu hỏi quan trọng nhất với mình không còn là liệu giá có thể giảm thêm trong ngắn hạn hay không. Mà là mình đang đầu tư dựa trên một khuôn khổ dài hạn, hay chỉ đang phản ứng theo nỗi sợ giống như rất nhiều người khác.

Bởi vì trong mỗi chu kỳ, luôn có người chiến thắng Và gần như lần nào cũng vậy, họ không phải là những người bán ra khi tất cả mọi người đều bán.
#BTC