Khi $BTC rơi mạnh về quanh $60,000 đầu tháng 2, thị trường ngay lập tức tìm một “thủ phạm”. Tin đồn lan rất nhanh trên X và một số trang báo rằng có hedge fund ở Hong Kong vỡ nợ. Nhưng càng đào sâu, mình càng thấy câu chuyện phức tạp hơn nhiều.
Giả thuyết đầu tiên được đồn đại nhiều nhất là một hoặc vài hedge fund tại Hong Kong đã thua lỗ nặng khi trade options trên Bitcoin ETF, đặc biệt là các sản phẩm như IBIT của BlackRock.
Câu chuyện được kể lại như sau là họ dùng yen để trade – vay đồng yen với lãi suất thấp để leverage vào tài sản rủi ro cao như call options BTC/IBIT, kỳ vọng Bitcoin rebound mạnh. Nhưng khi BTC tiếp tục giảm, chi phí vay yen tăng lên, cộng thêm thua lỗ ở các vị thế khác như silver và gold, áp lực margin call xuất hiện. Kết quả là bắt buộc bị thanh lý gây ra bán tháo IBIT shares, kéo BTC xuống sâu hơn.
Thị trường luôn thích một câu chuyện hợp lý hóa cho lý do giá giảm đó là một quỹ nào đó chết kéo theo hiệu ứng domino dây chuyền. Nhưng vấn đề là đến giờ chưa có bằng chứng chính thức nào cho thấy một quỹ Hong Kong nào thực sự vỡ trận.
Không có thông báo đóng băng rút tiền, không có tuyên bố phá sản, không có dấu hiệu contagion nội bộ như thời LUNA hay FTX. Ngay cả những người trong circle crypto Hong Kong như Dovey Wan cũng bác bỏ mạnh giả thuyết này, cho rằng cộng đồng HK khá nhỏ, nếu có quỹ lớn gặp sự cố thì tin sẽ lan rất nhanh và rất rõ ràng.
Giả thuyết thứ hai và mình thấy hợp lý hơn là đây là một đợt deleveraging từ các multi-strategy hedge funds truyền thống, tức là cá mập TradFi cross-asset. Những quỹ này không chỉ chơi crypto, họ ôm cả tech/AI stocks, kim loại như silver, gold và cả BTC thông qua ETF. Khi macro pressure tăng lên, Fed bất định, rủi ro toàn cầu, họ bắt đầu unwind vị thế trên nhiều tài sản cùng lúc.
Vì Bitcoin hiện tại có tương quan cao với risk assets, đặc biệt là tech, nên khi cổ phiếu bị bán, ETF crypto cũng bị rút vốn. ETF outflows lớn kết hợp với thanh khoản mỏng làm giá trượt nhanh hơn bình thường. Options market makers trong trạng thái short gamma càng làm tình hình tệ hơn: khi giá giảm, họ phải bán thêm spot/futures để hedge, vô tình tạo ra đà rơi.
Industry insiders hiện tại nghiêng nhiều về kịch bản này. Không có bằng chứng về một major crypto fund collapse. Thay vào đó, nguyên nhân chính được nhìn nhận là áp lực vĩ mô + ETF flows + thanh khoản thấp. Trading volume trên các ETF như IBIT tăng kỷ lục trong khi AUM giảm, cho thấy dòng tiền đảo chiều chứ không phải hệ thống sụp đổ.
Và đây mới là insight quan trọng nhất theo mình: crypto 2026 volatile hơn không phải vì “crypto yếu đi” mà vì nó đã được hệ thống hóa và có tổ chức hơn. Hedge funds đặc biệt là Asia/HK-based và các quỹ TradFi giờ đã tham gia sâu vào thị trường thông qua ETF options, derivatives và cross-asset strategies. Họ mang đến lượng thanh khoản lớn nhưng cũng mang theo rủi ro từ TradFi sang crypto. Nếu stock hay silver bị thổi bay, BTC hoàn toàn có thể gặp kiếp bạn tương tự
Bitcoin không “bị hack” hay “bị chiếm đoạt”. Nó đang bị đối xử như một tài sản rủi ro bình thường trong danh mục của hedge funds. Khi risk-on, nó được đẩy lên rất mạnh. Khi thị trường bị rủi ro, nó bị bán không thương tiếc, giống hệt tech stocks.
Vậy nên cú rơi về $60K lần này có thể không phải là một câu chuyện phá sản bí ẩn nào đó, mà là hệ quả tự nhiên của việc sử dụng đòn bẩy cao + cross-asset unwind + ETF amplification.
Không phải crypto chết. Chỉ là crypto đã trở thành một phần của hệ thống tài chính toàn cầu và phải chấp nhận biến động theo luật chơi của hệ thống đó.