Có lần mình ngồi xem lại lịch sử giao dịch ví, và nhận ra phần lớn chuyển động stablecoin của mình diễn ra khi thị trường… rất yên. Không FOMO. Không sóng lớn. Chỉ là rút tiền, chuyển giữa các nền tảng, hoặc để đó chờ.
Stablecoin trong những lúc như vậy rất “đúng vai”. Không ai nói về nó. Không ai kỳ vọng nó tạo lợi nhuận. Nó chỉ giữ giá trị, làm nền cho quyết định tiếp theo.
Khi nghĩ về @Plasma , mình không nghĩ tới bull market trước. Mình nghĩ tới những giai đoạn lặng như thế. Và câu hỏi bật ra khá thật: nếu bull market không quay lại trong thời gian dài, Plasma có đủ sức tồn tại không?
Bull market nuôi sống rất nhiều thứ trong crypto. Phí cao vẫn được chấp nhận. UX chưa tối ưu vẫn được bỏ qua. TVL tăng nhanh che đi những vết nứt nhỏ. Trong bối cảnh đó, một chain tập trung vào stablecoin có thể không nổi bật, nhưng cũng không bị soi quá kỹ.
Nhưng khi thị trường nguội, mọi thứ bị đặt dưới kính lúp. Doanh thu ở đâu. Người dùng thật sự là ai. Validator có còn động lực không. Plasma, nếu không có làn sóng tăng trưởng mạnh, sẽ phải sống bằng chính hành vi cốt lõi mà nó theo đuổi: chuyển stablecoin đều đặn.
Điểm thú vị là stablecoin không hoàn toàn phụ thuộc vào bull market. Thậm chí trong bear market, nhu cầu giữ giá trị ổn định còn rõ hơn. Người ta rút khỏi tài sản rủi ro, chuyển về stablecoin. Về lý thuyết, đó là môi trường thuận lợi cho một hạ tầng như Plasma $XPL .
Nhưng lý thuyết và thực tế không phải lúc nào cũng trùng nhau. Người dùng có thể giữ stablecoin trên những chain quen thuộc. Họ không nhất thiết phải chuyển sang một hạ tầng mới chỉ vì thị trường đi ngang.
Nếu bull market không quay lại, dòng tiền đầu cơ sẽ giảm. Những chain sống dựa vào DeFi sôi động chắc chắn bị ảnh hưởng. Plasma vì không đặt DeFi làm trung tâm có thể ít phụ thuộc hơn. Nhưng ít phụ thuộc không có nghĩa là miễn nhiễm.
Vấn đề lớn nhất vẫn là động lực kinh tế. Nếu usage không tăng mạnh, phí thu về không nhiều, liệu hệ thống có đủ hấp dẫn để duy trì validator và hạ tầng? Token của Plasma được thiết kế để vận hành, không phải để kể chuyện. Nhưng vận hành cũng cần dòng tiền.
Mình hay tự hỏi: Plasma có cần tăng trưởng nhanh không, hay chỉ cần ổn định? Nếu không có bull market, tăng trưởng nhanh sẽ khó. Khi đó, bài toán sẽ xoay quanh tối ưu chi phí, giữ niềm tin, và duy trì dòng giao dịch đều.
Một lợi thế mình thấy là Plasma không hứa hẹn quá nhiều. Không vẽ ra hệ sinh thái hàng trăm app. Không dựa vào narrative DeFi bùng nổ. Kỳ vọng thấp hơn đôi khi lại giúp tồn tại lâu hơn. Ít áp lực phải mở rộng bằng mọi giá.
Nhưng crypto có xu hướng thưởng cho sự ồn ào. Những thứ yên lặng dễ bị lãng quên. Nếu không có bull market thu hút người dùng mới, Plasma sẽ phải giữ chân nhóm người dùng hiện tại. Điều này khó hơn nhiều so với thu hút dòng tiền nóng.
Cạnh tranh cũng không biến mất khi thị trường nguội. Tron, các L2 Ethereum, những chain quen thuộc vẫn tồn tại. Họ có lợi thế thói quen và thanh khoản. Trong môi trường không có bull market, người dùng càng ít muốn thử cái mới.
Vậy Plasma có cửa không? Theo mình là có, nhưng không theo cách bùng nổ.
Nếu trải nghiệm chuyển stablecoin trên Plasma thật sự ít ma sát hơn, nhất quán hơn, và đủ rõ để người dùng cảm nhận, thì trong thời gian dài, sự khác biệt đó có thể tích lũy. Nhưng nó phải đủ lớn để vượt qua quán tính. Và quán tính trong bear market rất mạnh.
Một kịch bản mình hay nghĩ tới là Plasma trở thành hạ tầng âm thầm cho một vài đối tác lớn. Không cần retail ồ ạt. Chỉ cần dòng giao dịch ổn định từ các ứng dụng thực tế. Trong kịch bản đó, bull market không phải điều kiện tiên quyết.
Ngược lại, nếu Plasma phụ thuộc vào sự chú ý rộng rãi của cộng đồng crypto, thì thiếu bull market sẽ là thử thách lớn. Không có sóng, rất khó giữ sự quan tâm lâu dài.
Cá nhân mình nghiêng về khả năng Plasma có thể tồn tại mà không cần bull market, nhưng ở quy mô vừa phải. Không thành trung tâm. Không bùng nổ. Chỉ là một hạ tầng ổn định cho một nhóm nhu cầu rõ ràng.
Câu hỏi sâu hơn có lẽ không phải bull hay bear. Mà là: stablecoin có trở thành thói quen dài hạn ngoài phạm vi đầu cơ không?
Nếu có, Plasma có cơ hội. Nếu không, nó vẫn sẽ bị kéo theo chu kỳ như phần còn lại của crypto.
Mỗi lần mình chuyển stablecoin mà không phải dừng lại suy nghĩ, mình thấy mô hình của Plasma có lý do tồn tại. Nhưng để tồn tại lâu dài trong một thị trường không còn hưng phấn, lý do đó phải đủ mạnh để tự đứng vững, không dựa vào cảm xúc của chu kỳ.
Bull market có thể giúp Plasma lớn nhanh hơn. Nhưng nếu nó không quay lại, có lẽ sự nhàm chán, ổn định và tập trung mới là thứ quyết định ai còn lại.