Tối qua lướt Twitter, thấy Vitalik lại nhắc đến Plasma. Phản hồi trong phần bình luận đều một màu “Phục hưng”. Tôi cười - những người này có phải là đang hiểu sai về “phục hưng” không? Plasma căn bản chưa bao giờ chết, chỉ là bị một nhóm người theo đuổi câu chuyện mới tạm thời lãng quên.
Nói một cách đơn giản, Plasma giống như “mô hình cửa hàng chi nhánh” trong thế giới blockchain: cửa hàng chính (Ethereum) chịu trách nhiệm phân xử và bảo đảm an toàn tài sản cuối cùng, cửa hàng chi nhánh (chuỗi con) tự do kinh doanh điên cuồng, giao dịch rẻ đến mức có thể bán theo ký. Đây không phải là vẽ bánh - cầu PoS của Polygon và Mạng OMG đã chạy thông qua bộ logic này từ lâu. Điểm đau thực sự của Plasma - khả năng sử dụng dữ liệu và cơ chế thoát - trong những năm gần đây đã được ZK và Validium lén lút bổ sung gần như đầy đủ.
Có người phản biện: vậy không phải là phiên bản thấp cấp của Rollup sao? Cảnh giới nhỏ quá. Lợi thế cốt lõi của Plasma là “trạng thái tối thiểu phụ thuộc vào mạng chính”, dữ liệu chuỗi con không cần phải đổ hết lên Layer1, cấu trúc chi phí tự nhiên thân thiện. Đây không phải là sự lùi bước về công nghệ, mà là do khởi đầu quá sớm, bị những người đến sau chiếm lấy sức nóng.
Đừng dùng cái nhìn của năm 2024 để chế giễu trí tưởng tượng của năm 2017. Plasma như một nhân viên cũ bị đánh giá thấp, bạn không phát thưởng cuối năm thì anh ta cũng không từ chức, một ngày nào đó đột nhiên xuất ra một bằng sáng chế, bạn mới nhận ra ai đang giữ vững công việc.
Giới công nghệ quá mê tín “mới là đúng”. Nhưng Plasma nhắc nhở chúng ta: có những giải pháp chỉ cần chờ đợi công nghệ hỗ trợ của nó. Chờ ZK trưởng thành, chờ quá trình nén dữ liệu tiến hóa, chờ mọi người phát hiện Rollup cũng không rẻ - ê, Plasma đang trở lại với một cái bình giữ nhiệt.
