@APRO Oracle #APRO $AT
Khi đặt câu hỏi Apro có đang tối ưu cho kịch bản xấu hơn là kịch bản tốt hay không, mình nghĩ câu trả lời ngắn gọn là: có, và đó là lựa chọn có chủ đích, không phải hệ quả ngẫu nhiên của việc “đi chậm” hay “không bắt trend”.
Nhưng để hiểu vì sao lựa chọn này lại hợp lý, cần nhìn lại cách phần lớn DeFi đã được xây trong nhiều năm qua và những gì đã liên tục lặp lại qua các chu kỳ.
Trong đa số các giao thức DeFi trước đây, kịch bản tốt gần như luôn là giả định mặc định.
Thanh khoản sẽ tăng, người dùng sẽ ở lại vì yield, incentive sẽ kéo đủ dòng tiền mới để bù cho dòng tiền cũ.
Khi mọi thứ thuận lợi, hệ thống trông rất đẹp: TVL tăng, APY cao, narrative rõ ràng.
Nhưng vấn đề là kịch bản tốt hiếm khi kéo dài.
Khi thị trường đổi chiều, rất nhiều giao thức mới bắt đầu đặt câu hỏi về rủi ro, về hành vi người dùng, về khả năng chịu đựng của cấu trúc vốn.
Và thường thì lúc đó đã quá muộn.
Apro được xây theo logic ngược lại.
Thay vì hỏi “nếu mọi thứ tốt thì hệ thống sẽ tăng trưởng bao nhanh”, họ hỏi “nếu mọi thứ xấu đi thì hệ thống này còn đứng được không”.
Đây không phải là tư duy bi quan, mà là tư duy phòng thủ có kỷ luật.
Apro không phủ nhận kịch bản tốt, nhưng họ không lấy nó làm nền tảng thiết kế.
Kịch bản tốt được xem như phần thưởng, không phải điều kiện tiên quyết.
Một dấu hiệu rất rõ cho thấy Apro tối ưu cho kịch bản xấu là cách họ đối xử với hành vi người dùng.
Trong kịch bản tốt, người dùng thường hành xử khá “đẹp”: ít rút vốn đột ngột, sẵn sàng chấp nhận rủi ro, không quá nhạy cảm với biến động nhỏ.
Nhưng trong kịch bản xấu, hành vi thay đổi rất nhanh: hoảng loạn, rút vốn đồng loạt, phản ứng theo tin đồn.
Rất nhiều hệ thống DeFi sụp đổ không phải vì code lỗi, mà vì hành vi xấu bị khuếch đại trong cấu trúc không chịu được stress.
Apro thiết kế để giả định rằng hành vi xấu sẽ xảy ra, và hệ thống không nên phụ thuộc vào việc người dùng cư xử hợp lý.
Việc tối ưu cho kịch bản xấu cũng thể hiện rất rõ ở cách Apro nhìn incentive.
Nếu tối ưu cho kịch bản tốt, incentive sẽ được dùng mạnh để kéo thanh khoản nhanh, vì trong thị trường tốt, chi phí của incentive trông “rẻ”.
Apro thì không làm vậy.
Họ coi incentive như một công cụ phụ trợ, không phải động cơ chính.
Điều này khiến họ kém hấp dẫn trong kịch bản tốt, nhưng lại giúp hệ thống không bị sốc khi incentive giảm hoặc biến mất trong kịch bản xấu.
Một điểm nữa là Apro không tối ưu cho tốc độ phản ứng ngắn hạn.
Trong kịch bản tốt, phản ứng nhanh thường được thưởng.
Protocol nào update nhanh, thêm sản phẩm nhanh, chạy narrative nhanh thì thu hút được nhiều dòng tiền.
Nhưng trong kịch bản xấu, phản ứng quá nhanh thường đồng nghĩa với quyết định sai, vá víu vội vàng, hoặc thay đổi tham số gây tác dụng ngược.
Apro chọn cách phản ứng chậm và có cấu trúc.
Điều này làm họ trông “ì” khi thị trường tốt, nhưng lại giúp họ không tự làm hại mình khi thị trường xấu.
Mình cũng thấy Apro tối ưu cho kịch bản xấu thông qua cách họ định hình kỳ vọng của người dùng.
Họ không hứa hẹn lợi suất vượt trội, không tạo cảm giác chắc thắng.
Khi người dùng bước vào với kỳ vọng thấp hơn nhưng thực tế ổn định hơn, cú sốc tâm lý trong kịch bản xấu cũng nhỏ hơn.
Đây là một chi tiết rất quan trọng.
Rất nhiều cú sụp đổ trong DeFi không chỉ là cú sốc tài chính, mà là cú sốc kỳ vọng.
Apro cố gắng giảm cú sốc đó ngay từ đầu.
Nếu nhìn từ góc độ quản lý rủi ro, Apro rõ ràng ưu tiên giảm tail risk hơn là tối đa hóa upside.
Trong kịch bản tốt, tail risk thường bị bỏ qua vì nó không hiện hữu.
Nhưng chính tail risk là thứ phá hủy toàn bộ lợi nhuận tích lũy khi kịch bản xấu xảy ra.
Apro không loại bỏ tail risk, nhưng họ thiết kế để nó không quét sạch hệ thống chỉ trong một chuỗi phản ứng.
Khi tail risk được kiểm soát tốt hơn, hệ thống có cơ hội sống sót đủ lâu để hưởng lợi khi kịch bản tốt quay lại.
Điều này cũng giải thích vì sao Apro thường bị đánh giá là “không tận dụng hết bull market”.
Đúng, nếu market tăng mạnh và rõ xu hướng, Apro sẽ không phải là nơi cho lợi nhuận cao nhất.
Nhưng câu hỏi quan trọng hơn là: sau khi bull market kết thúc, còn lại bao nhiêu hệ thống vẫn đứng vững.
Apro đang đặt cược rằng giá trị dài hạn nằm ở khả năng ở lại cuộc chơi, không phải ở việc thắng một ván.
Mình không nghĩ Apro bỏ qua kịch bản tốt.
Họ chỉ không tối ưu cho nó.
Khi thị trường thuận lợi, một hệ thống được thiết kế cho kịch bản xấu vẫn hoạt động ổn, chỉ là không bùng nổ.
Nhưng khi thị trường xấu, một hệ thống được thiết kế cho kịch bản tốt thường hoạt động rất tệ, thậm chí không hoạt động được.
Apro chọn bất đối xứng này một cách rất rõ ràng: chấp nhận hy sinh upside ngắn hạn để giảm downside dài hạn.
Một điểm đáng chú ý nữa là Apro không tối ưu cho việc trông “đẹp” trong dashboard.
Rất nhiều chỉ số DeFi được thiết kế cho kịch bản tốt: TVL tăng, APY cao, volume lớn.
Trong kịch bản xấu, những chỉ số này sụp đổ rất nhanh và kéo theo tâm lý tiêu cực.
Apro không cố gắng làm đẹp những chỉ số đó, vì họ không muốn hệ thống bị đánh giá sai trong giai đoạn tốt và bị trừng phạt quá mức trong giai đoạn xấu.
Nếu nhìn từ góc độ chu kỳ, mình nghĩ Apro đang xây cho khoảng thời gian mà phần lớn thị trường ghét nhất: giai đoạn mờ mịt, sideway, thiếu narrative rõ ràng.
Nhưng chính những giai đoạn đó lại chiếm phần lớn thời gian của một chu kỳ.
Kịch bản tốt thường ngắn, kịch bản xấu hoặc không rõ xu hướng thường dài.
Tối ưu cho kịch bản xấu vì vậy không phải là bi quan, mà là thực tế.
Tóm lại, Apro đúng là đang tối ưu cho kịch bản xấu hơn là kịch bản tốt, nhưng không phải vì họ không tin vào kịch bản tốt, mà vì họ hiểu rằng chỉ những hệ thống sống sót qua kịch bản xấu mới có cơ hội hưởng kịch bản tốt nhiều lần.
Họ không xây để thắng nhanh, mà để không thua theo cách không thể hồi phục.
Trong một hệ sinh thái DeFi đã quá quen với việc xây cho lúc nắng đẹp rồi gãy khi trời mưa, lựa chọn này có thể không hấp dẫn, nhưng lại là lựa chọn hiếm hoi có logic dài hạn.