@Walrus 🦭/acc #walrus $WAL
Khi đặt Walrus vào bức tranh modular blockchain, mình nghĩ điều quan trọng nhất là không nhìn nó như một “mảnh ghép storage nữa”, mà như một lựa chọn kiến trúc có chủ đích đi ngược lại một phần xu hướng modular thuần túy.
Và chính sự “không thuần” đó mới khiến Walrus trở nên đáng phân tích, đặc biệt trong bối cảnh modular đang được xem như lời giải mặc định cho khả năng mở rộng blockchain.
Modular blockchain, ở dạng lý tưởng, chia hệ thống thành các lớp rõ ràng: execution, settlement, consensus, data availability, storage.
Mỗi lớp được tối ưu riêng, có thể thay thế, có thể cạnh tranh, có thể kết hợp linh hoạt.
Cách tiếp cận này giúp hệ sinh thái tiến hóa nhanh, tránh việc một chain phải tự gánh mọi thứ.
Nhưng đổi lại, nó tạo ra một hệ thống rất phụ thuộc vào sự phối hợp giữa các lớp độc lập, nơi trải nghiệm cuối cùng không thuộc toàn quyền kiểm soát của bất kỳ chain nào.
Walrus xuất hiện trong bối cảnh đó như một lựa chọn có phần “đi ngược chiều gió”.
Thay vì nói “storage không phải việc của L1”, Sui – và Walrus – nói rằng có những loại storage nếu không được thiết kế cùng execution layer thì sẽ luôn là điểm gãy.
Đây không phải là phủ nhận modularity, mà là đặt câu hỏi: modular đến mức nào thì còn hợp lý cho ứng dụng thật?
Trong bức tranh modular phổ biến, storage thường bị đẩy ra xa nhất.
Dữ liệu lớn, metadata, asset media, state lịch sử… được đưa ra ngoài chain, phụ thuộc vào IPFS, Arweave, hoặc các DA layer chung.
Về mặt lý thuyết, điều này rất đẹp.
Nhưng về mặt trải nghiệm và độ tin cậy, nó tạo ra một khoảng trống lớn giữa “transaction được xác nhận” và “ứng dụng hoạt động đúng”.
Walrus được sinh ra chính để lấp khoảng trống đó trong hệ sinh thái Sui.
Điểm khác biệt của Walrus so với các storage layer trong mô hình modular là nó không cố trở thành một lớp dùng chung cho mọi chain.
Walrus được thiết kế để hiểu Sui: hiểu object model, hiểu cách state được tạo, thay đổi và tham chiếu.
Điều này khiến Walrus không phải là một storage layer “trung lập”, mà là một storage layer mang tính ngữ cảnh.
Trong modular blockchain thuần túy, tính trung lập là ưu điểm.
Nhưng trong thực tế ứng dụng, tính ngữ cảnh đôi khi lại quan trọng hơn.
Mình thấy Walrus đại diện cho một hướng tiếp cận khá thú vị: modular ở cấp hệ sinh thái, nhưng integrated ở cấp trải nghiệm.
Sui vẫn có thể dùng các lớp modular bên ngoài cho những nhu cầu chung, nhưng với những phần dữ liệu gắn chặt với logic ứng dụng, họ chọn giữ trong một lớp storage native.
Điều này tạo ra một dạng modular “có chọn lọc”, thay vì modular tuyệt đối.
Trong bức tranh lớn hơn, Walrus cho thấy rằng modular blockchain không nhất thiết phải dẫn đến một thế giới nơi mọi chain đều giống nhau và phụ thuộc hoàn toàn vào các lớp chung.
Ngược lại, nó mở ra khả năng mỗi chain sẽ chọn tích hợp sâu ở những lớp mà họ coi là chiến lược, và modular hóa những lớp còn lại.
Với Sui, storage là một lớp chiến lược vì họ nhắm tới ứng dụng giàu trạng thái và dữ liệu.
Một điểm rất quan trọng là Walrus làm mờ ranh giới giữa “on-chain” và “off-chain” theo một cách rất thực dụng.
Trong modular thinking truyền thống, ranh giới này khá cứng: cái gì không on-chain thì coi như ngoài hệ thống.
Walrus thì khác.
Dữ liệu có thể không nằm trong state on-chain, nhưng vẫn được quản lý, định danh và truy cập theo logic on-chain.
Điều này tạo ra một vùng trung gian rất hữu ích cho ứng dụng, nhưng lại khó đạt được nếu storage hoàn toàn nằm ngoài hệ sinh thái chain.
Nếu nhìn Walrus trong tương quan với các DA layer như Celestia hay EigenDA, mình không nghĩ Walrus đang cạnh tranh trực tiếp.
DA layer giải bài toán đảm bảo dữ liệu tồn tại và có thể được truy xuất để xác minh.
Walrus giải bài toán dữ liệu được sử dụng như thế nào trong trải nghiệm ứng dụng.
Hai thứ này có thể bổ sung cho nhau, nhưng không thay thế nhau.
Walrus không cố trở thành lớp DA cho mọi chain, mà là lớp storage giúp Sui không phải hy sinh trải nghiệm chỉ để giữ kiến trúc “đẹp”.
Ở góc nhìn builder, Walrus làm giảm đáng kể chi phí tư duy khi xây ứng dụng trong một thế giới modular.
Thay vì phải tự quyết định: dùng IPFS hay Arweave, pin ở đâu, ai trả phí, chuyện gì xảy ra khi gateway chết, builder trên Sui có một mặc định hợp lý.
Trong bối cảnh modular ngày càng phức tạp, việc có những “default tốt” là cực kỳ quan trọng nếu muốn thu hút developer không thuần hạ tầng.
Tất nhiên, Walrus cũng mang theo những đánh đổi.
Một storage native gắn chặt với Sui khiến hệ sinh thái kém portable hơn so với việc dùng storage chung.
Nhưng câu hỏi là: portable cho ai, và trong trường hợp nào?
Với người dùng cuối, điều họ quan tâm không phải là dữ liệu có portable giữa chain hay không, mà là ứng dụng có hoạt động ổn định hay không.
Walrus ưu tiên câu hỏi thứ hai.
Mình cũng nghĩ Walrus phản ánh một sự trưởng thành trong cách nhìn về modular blockchain.
Thay vì coi modular là đích đến, Sui coi modular là công cụ.
Modular được dùng để giải quyết những vấn đề thật, chứ không phải để tuân thủ một triết lý kiến trúc.
Walrus tồn tại vì Sui thấy rằng nếu hoàn toàn phụ thuộc vào storage bên ngoài, họ sẽ phải hy sinh những thứ họ coi là cốt lõi.
Nếu nhìn tương lai, có thể sẽ không có một mô hình modular duy nhất thống trị.
Thay vào đó, sẽ có nhiều biến thể: chain thiên về settlement, chain thiên về execution, chain thiên về ứng dụng.
Walrus cho thấy Sui đang nghiêng về hướng chain thiên về ứng dụng, nơi storage không thể là thứ đứng quá xa execution.
Trong bức tranh đó, Walrus không phải là ngoại lệ, mà là ví dụ sớm cho một nhánh tiến hóa khác của modular blockchain.
Tóm lại, Walrus trong bức tranh modular blockchain không phải là sự phủ nhận modularity, mà là sự điều chỉnh lại ranh giới của nó.
Nó cho thấy rằng modular không đồng nghĩa với việc mọi thứ đều phải tách rời, mà là tách rời đúng chỗ và gắn kết đúng chỗ.
Walrus đại diện cho phần “gắn kết có chủ đích” đó trong hệ sinh thái Sui.
Và trong một thế giới blockchain đang dần chuyển từ thử nghiệm sang ứng dụng thật, những lựa chọn kiến trúc như vậy có thể quan trọng hơn rất nhiều so với việc tuân thủ một mô hình lý thuyết hoàn hảo.