Quan điểm và ý kiến cá nhân từ Đối tác Nghiên cứu Nothing 0x_Todd, nội dung dưới đây không phải là lời khuyên đầu tư nào.

Gần đây, một câu hỏi mà tôi thường xuyên bị bạn bè hỏi là, tôi nghĩ gì về câu chuyện về Ethereum?

Chắc chắn rồi, Ethereum từng nổi bật với ICO và máy tính toàn cầu vào năm 2017, rồi đến năm 2021 là DeFi và lớp thanh toán tài chính. Nhưng đến đợt này năm 2025, dường như lại thiếu vắng một câu chuyện mới nào thực sự sánh được với những câu chuyện cũ về mặt tầm nhìn.

Có lẽ ETF và ETF Staking là một nửa, nhưng điều này lại nằm ngoài tầm kiểm soát của các nhà phát triển Ethereum. Nếu nói đến nửa còn lại, thì chỉ có thể là ZK.

Ethereum thực sự là blockchain đầu tư nhiều nhất vào ZK trong toàn bộ thế giới Crypto, không thể nghi ngờ.

Vài ngày trước, V神 rất hào hứng, ông công bố trên Twitter rằng hiện tại ZKEVM đã bước vào giai đoạn Alpha.


Tại sao Ethereum lại kiên trì theo đuổi ZK đến vậy?

Thực tế hiện tại, TPS của Ethereum đã không thấp, đỉnh lý thuyết đã tăng lên hơn 200 TPS, nguyên nhân chính là do Ethereum nhiều lần tăng giới hạn Gas.


Tuy nhiên, việc tăng giới hạn Gas có hệ quả đi kèm, không thể tăng vô hạn. Hệ quả đó là các nút sẽ cần máy chủ đắt hơn để vận hành.

Nhưng Ethereum lại muốn duy trì sự phi tập trung cao độ mà nó tự hào, nên không thể kéo mức hiệu suất máy chủ của các nút lên quá cao (tham khảo Solana, một máy chủ đơn lẻ có giá cao hơn từ 5-10 lần so với một máy chủ đơn lẻ của ETH).

Do đó, phải tiến hành ZK hóa mạng chính. Lưu ý, đây không đơn thuần là tạo vài ZK L2, mà là ZK hóa toàn bộ mạng chính L1.

Vậy sau khi ZK hóa, sẽ có lợi ích gì?

Các nút ETH có thể kiểm tra các chứng minh ZK một cách đơn giản, thay vì phải xác minh từng giao dịch một cách rườm rà như trước đây.


Hãy tưởng tượng, nếu bạn là giáo viên chấm bài (nút), thì các giao dịch chính là bài thi của học sinh.

Bạn chấm bài thủ công trước đây chắc chắn rất chậm. Nhưng từ khi có công cụ chấm bài tự động (ZK hóa), máy tính chỉ một giây là tính được điểm tổng, vậy thì như một giáo viên, bạn chẳng phải nhẹ nhàng hơn rất nhiều sao?

Bạn nhẹ nhàng hơn, trước đây một người chỉ chấm được 50 bài, nay có thể chấm được 1000 bài, con người vẫn là con người đó, nhưng hiệu suất tăng vọt.

Do đó, Ethereum phải ZK hóa mạng chính trước, sau đó mới có thể tăng giới hạn Gas một cách mạnh mẽ.

ZK hóa bản thân nó không trực tiếp tăng TPS, mà là điều kiện tiên quyết. Việc tăng hiệu suất vẫn phải dựa vào việc tăng giới hạn Gas, nhưng sau khi ZK hóa, các nút không cần tăng chi phí máy chủ nhiều, khiến chi phí trở nên rất nhỏ.

Và sau lần nâng cấp Fusaka (đặc biệt là nâng cấp PeerDAS) đã vận hành tốt, Ethereum đã tiến gần hơn đến việc ZK hóa mạng chính, nên V神 mới hào hứng đến vậy.


Hãy tưởng tượng một mạng chính với TPS vượt qua 1000, với Ethereum thì thực sự cũng là một câu chuyện rất đáng kể.

Có người đặt ra một câu hỏi: Nếu Ethereum tự mình triển khai ZK-EVM cho mạng chính, thì các nhóm ZK khác còn ý nghĩa gì nữa không?

Trước tiên, hãy nói kết luận: Vẫn có ý nghĩa.

Tại sao vậy?

Trước hết, công nghệ ZK là một trong những phần khó nhất để phát triển trên toàn mạng, ngang hàng với FHE. Nó đòi hỏi rất nhiều nhân tài về mật mã học.

Chắc chắn quỹ Ethereum có một số nguồn lực nhất định ở lĩnh vực này, nhưng với tư cách là cộng đồng mã nguồn mở, Ethereum theo đuổi triết lý 'lửa càng lớn khi nhiều người đổ củi', cần đến sự thử nghiệm và đổi mới từ rất nhiều nhóm ZK bên thứ ba. Vì đổi lại, Ethereum sẽ dành nhiều hỗ trợ.

Thứ hai, ZK-EVM có bốn loại, từ loại 1 đến loại 4. Một số nhóm như Polygon, Scroll, ZKsync, Taiko, giống như mỗi người nhận một nhiệm vụ, đang từng người thực hiện một loại cụ thể.

Hơn nữa, còn có ZK-VM, ví dụ như Brevis.

Thực tế, vị thế của ZK-VM còn vững chắc hơn so với ZK-EVM.

Lý do là bốn loại ZK-EVM trên, cuối cùng có khả năng cao sẽ chọn ra một giải pháp có hiệu quả chi phí tốt nhất, trở thành một phần được chọn lọc cho ZK-EVM trên mạng chính Ethereum, do đó ba nhóm còn lại có thể bị ảnh hưởng.

Nhưng với ZK-VM, nó vốn không tương thích với EVM, do đó nó chắc chắn sẽ là một phần đa dạng của Ethereum.

Hơn nữa, do không bị giới hạn bởi EVM, hiệu suất của VM có thể đạt rất cao. ZK-EVM của Ethereum hoàn toàn không đe dọa đến nó, mà ngược lại, chính Ethereum sẽ tiếp tục khuyến khích.

Ví dụ, trước đây V神 đã đặc biệt đề cập đến hiệu suất của ZK-VM do Brevis phát triển, và mong đợi chúng sẽ tham gia lĩnh vực ZK-EVM.


Với L2 thì có thể ảnh hưởng một chút, nhưng vẫn không lớn.

V神 từng nói trong một cuộc trao đổi về Polygon rằng, ZK và L2 nên được tách biệt tốt hơn.

Sau khi mạng chính ZK hóa, chắc chắn sẽ thu hút một số người dùng từ các ZK L2 trở lại, bởi vì nếu mạng chính đủ rẻ, số người dùng chuyển lên L2 có thể giảm đi.

Nhưng ngược lại, nếu lấy ví dụ mạng chính là móng, còn L2 là tòa nhà chọc trời, thì móng càng chắc thì càng tốt, do đó khi mạng chính ZK hóa, L2 cũng sẽ giảm chi phí, mang lại lợi ích.

Hơn nữa, trong bài tweet đó, V神 cũng đặc biệt nhắc đến Brevis làm ZK-VM. Lý do là Brevis đang làm nhiều công việc ZK không giới hạn ở L2, tức là 'tách biệt nghiên cứu ZK và nghiên cứu L2'.

Ví dụ, họ có thị trường tính toán ZK, hỗ trợ phân phát phần thưởng được ZK hóa cho các hook của Uniswap, thuộc loại ứng dụng dẫn dắt.


Tóm lại, Ethereum đã hoạt động được 10 năm, đã đưa ra khẩu hiệu ZK hóa từ khoảng 5-6 năm trước, nay đã đến giai đoạn Alpha nhờ sự đầu tư không ngừng của Ethereum và rất nhiều nhóm ZK bên thứ ba như Brevis, Polygon, v.v.