Một trong những giả định ngầm của rất nhiều dApp Web3 là: team sẽ luôn ở đó để vận hành. Server sẽ luôn được gia hạn. Database sẽ luôn có người sao lưu. Nhưng nếu nhìn vào lịch sử crypto, đây là một giả định rất mong manh.
Rất nhiều dApp không chết vì bị hack, cũng không chết vì smart contract lỗi. Chúng chết vì team rời đi, funding cạn, hoặc đơn giản là không còn ai trả tiền cho backend. Chain vẫn chạy, nhưng ứng dụng thì biến mất.
Trên Sui, vấn đề này còn rõ hơn. Sui xử lý state on-chain rất tốt, nhưng Sui dApp không chỉ là state. Metadata, lịch sử, dữ liệu người dùng, AI output, log ứng dụng… tất cả đều nằm ngoài chain. Và phần này thường không được bảo vệ ở mức tương xứng.
Khi backend biến mất, người dùng không chỉ mất giao diện. Họ mất khả năng chứng minh những gì đã xảy ra. NFT không còn metadata gốc. Game không còn lịch sử. Social graph không còn ngữ cảnh. Về mặt pháp lý và niềm tin, dApp coi như chưa từng tồn tại.
Đây là lý do mình cho rằng dApp nghiêm túc trên Sui cần được thiết kế với một giả định khác: team có thể biến mất, nhưng dữ liệu không được phép biến mất.
Walrus xuất hiện đúng ở khoảng trống này.
Nó không phải là storage để phục vụ request realtime. Nó là nơi để giữ lại những mảnh dữ liệu mà nếu mất thì không thể tái tạo. Nó đóng vai trò như một lớp ký ức bất biến, tách khỏi vòng đời của team.
Điểm quan trọng là: không phải mọi dữ liệu đều cần đưa lên Walrus. Một kiến trúc hợp lý là chỉ lưu những thứ gắn với tính chính danh và lịch sử. Những thứ này khi được ghi lại một lần là đủ, không cần cập nhật liên tục.
Ví dụ: khi một NFT được mint, metadata gốc nên được lưu dài hạn. Khi một season game kết thúc, snapshot trạng thái nên được archive. Khi một DAO thông qua proposal, toàn bộ context nên được giữ lại.
Chain chỉ cần giữ reference. Walrus giữ nội dung.
Điều này tạo ra một hiệu ứng rất mạnh: dApp trở nên kế thừa được. Một team khác, một cộng đồng, hoặc thậm chí một fork có thể dựng lại ứng dụng dựa trên dữ liệu đã tồn tại, thay vì bắt đầu từ con số không.
Trong Web3, khả năng kế thừa quan trọng hơn rất nhiều so với khả năng scale nhanh. Vì không ai biết team nào sẽ tồn tại lâu hơn chain.
Walrus không làm dApp hấp dẫn hơn trong ngắn hạn. Nhưng nó làm dApp khó chết hơn trong dài hạn. Và trong một hệ sinh thái đang trưởng thành như Sui, đây là thuộc tính ngày càng quan trọng.