Khi blockchain ngày càng mở rộng sang các lĩnh vực như game on-chain, social, NFT, AI, và dữ liệu ứng dụng, một vấn đề cốt lõi dần lộ rõ: blockchain không được thiết kế để lưu trữ dữ liệu lớn. Chuỗi khối giỏi về xác nhận giao dịch và trạng thái, nhưng lại cực kỳ kém hiệu quả khi phải gánh media, file, dataset hay lịch sử ứng dụng.
Từ đó, các mạng lưu trữ phi tập trung ra đời, đóng vai trò là lớp dữ liệu bên ngoài giao dịch (off-chain data layer). Walrus, Arweave, Filecoin và Storj đều giải cùng một bài toán lớn này, nhưng mỗi hệ chọn một triết lý thiết kế khác nhau, dẫn đến những điểm mạnh – yếu rất rõ ràng.
Walrus – Lớp Blob Storage Tối Ưu Cho Ứng Dụng
#Walrus được thiết kế xoay quanh một khái niệm cốt lõi: blob storage quy mô lớn cho ứng dụng Web3.
Thay vì coi dữ liệu như “tài sản cần lưu vĩnh viễn”, @Walrus 🦭/acc coi dữ liệu là dòng chảy liên tục: được ghi, được đọc, được cập nhật và cần phục hồi nhanh. Vì vậy, kiến trúc của Walrus tập trung vào:
Chia nhỏ dữ liệu thành blob
Mã hóa bằng erasure coding thay vì sao chép toàn bộ
Giữ độ bền và khả năng phục hồi ngay cả khi nhiều node gặp sự cố
Giảm chi phí lưu trữ so với mô hình replication truyền thống
Điểm nổi bật của Walrus là cơ chế Red Stuff encoding và cách tổ chức mạng theo epoch, giúp quản lý khối lượng dữ liệu lớn một cách có hệ thống, thay vì để blob tăng trưởng hỗn loạn theo thời gian.
Chính cách tiếp cận này khiến Walrus đặc biệt phù hợp với:
Media (video, hình ảnh)
Game asset
Social data
Dataset cho AI
Ứng dụng cần đọc – ghi thường xuyên và độ trễ thấp
Arweave – Kho Lưu Trữ Vĩnh Cửu Của Internet
Arweave đi theo một triết lý hoàn toàn khác: lưu trữ vĩnh viễn.
Với mô hình nổi tiếng “pay once, store forever”, Arweave định vị mình như một kho lưu trữ lịch sử của Internet. Khi dữ liệu đã được đưa lên Arweave, nó được thiết kế để tồn tại lâu dài, gần như không thể chỉnh sửa hay biến mất.
Điều này khiến Arweave rất mạnh trong các trường hợp:
Tài liệu công khai
Hồ sơ, bằng chứng
Nội dung lịch sử
Dữ liệu cần tính bất biến cao
Tuy nhiên, chính ưu điểm này cũng là giới hạn. Không phải mọi dữ liệu đều cần lưu vĩnh viễn. Với dữ liệu ứng dụng thay đổi liên tục, việc đưa tất cả lên Arweave có thể kém linh hoạt và tốn kém, buộc người dùng phải phân loại rất kỹ dữ liệu nào xứng đáng “đóng băng vĩnh viễn”.
Filecoin – Thị Trường Lưu Trữ Với Cơ Chế Cam Kết
Filecoin tiếp cận bài toán lưu trữ như một thị trường dịch vụ.
Trong hệ sinh thái Filecoin:
Người dùng tạo các deal lưu trữ
Nhà cung cấp cạnh tranh bằng giá, thời hạn và chất lượng
Mạng sử dụng các bằng chứng mật mã để xác minh rằng dữ liệu thực sự được lưu trữ đúng cam kết
Cách tiếp cận này phù hợp với:
Doanh nghiệp cần nhiều lựa chọn nhà cung cấp
Trường hợp cần kiểm chứng hành vi lưu trữ
Dữ liệu có thời hạn lưu trữ linh hoạt
Tuy nhiên, Filecoin không tối ưu cho trải nghiệm đọc – ghi nhanh hoặc dữ liệu thay đổi liên tục. Với các ứng dụng Web3 thời gian thực, việc phụ thuộc vào deal và cơ chế thị trường có thể tạo thêm độ phức tạp.
Storj – Cloud Object Storage Phi Tập Trung
Storj thường được xem là phiên bản phi tập trung của cloud storage Web2.
Hệ thống của Storj:
Mã hóa dữ liệu phía client
Chia nhỏ thành các mảnh
Phân phối lên nhiều node độc lập
Quản lý thông qua các satellite chịu trách nhiệm metadata, audit và sửa chữa dữ liệu
Ưu điểm lớn nhất của Storj là trải nghiệm quen thuộc. Những người đã quen với object storage, backup, hay lưu trữ dữ liệu doanh nghiệp có thể tiếp cận Storj khá nhanh mà không cần thay đổi nhiều kiến trúc hệ thống.
Đổi lại, Storj vẫn mang nhiều đặc điểm “cloud-style”, và không được sinh ra để làm lớp dữ liệu gắn chặt với logic on-chain.
Điểm Khác Biệt Và Lợi Thế Cạnh Tranh Của Walrus
Walrus nằm ở một vị trí rất riêng trong bức tranh này.
Không theo đuổi lưu trữ vĩnh cửu như Arweave
Không vận hành như thị trường deal phức tạp như Filecoin
Không cố mô phỏng hoàn toàn cloud Web2 như Storj
Thay vào đó, Walrus tập trung vào lớp blob storage cho ứng dụng Web3, nơi:
Dữ liệu lớn
Tần suất đọc – ghi cao
Yêu cầu phục hồi nhanh
Cần tích hợp mượt với blockchain để xử lý logic
Nếu hệ sinh thái ứng dụng như game, social, AI on-chain tiếp tục mở rộng, Walrus có thể hưởng lợi mạnh nhờ hiệu ứng mạng, trở thành hạ tầng dữ liệu “mặc định” phía sau nhiều ứng dụng mà người dùng cuối thậm chí không nhận ra.
Cách Chọn Giải Pháp Lưu Trữ Phù Hợp
Không có giải pháp nào “tốt nhất cho mọi trường hợp”, mà chỉ có phù hợp nhất với nhu cầu:
Cần lưu trữ vĩnh cửu, bất biến → Arweave
Cần thị trường nhà cung cấp và cam kết có kiểm chứng → Filecoin
Cần trải nghiệm cloud quen thuộc, dễ tích hợp → Storj
Cần blob storage linh hoạt, dữ liệu lớn, phục hồi nhanh cho ứng dụng Web3 → Walrus
Kết Luận
Cuộc đua lưu trữ phi tập trung không phải là cuộc chơi một người thắng tất cả. Mỗi mạng chiếm một lát cắt riêng trong stack dữ liệu Web3. Walrus, với cách tiếp cận tập trung vào blob storage và ứng dụng, đang mở ra một hướng đi khác biệt: trở thành lớp dữ liệu vận hành âm thầm nhưng thiết yếu cho thế hệ ứng dụng Web3 tiếp theo. Nếu Web3 thực sự bùng nổ về dữ liệu, Walrus có thể là một trong những hạ tầng “ít được nói tới, nhưng không thể thiếu”. $WAL
