@Vanarchain #vanar $VANRY
Có một thời gian dài trong Web3, mình thấy các chain gần như bị ám ảnh bởi thông số kỹ thuật.
TPS cao hơn, block time thấp hơn, finality nhanh hơn. Mỗi bản ra mắt đều đi kèm một bảng so sánh dày đặc con số, như thể người dùng cuối sẽ mở bảng đó ra trước khi quyết định dùng một sản phẩm.
Nhưng khi nhìn sang game, đặc biệt là game đại chúng, mình luôn thấy một sự lệch pha rất rõ: người chơi không bao giờ quan tâm đến thông số, họ chỉ quan tâm cảm giác khi chơi.
Và Vanar Chain, ở góc nhìn của mình, bắt đầu chính từ sự thật khá phũ phàng đó.
Nếu từng quan sát một người chơi Web2 lần đầu thử game Web3, bạn sẽ thấy họ vấp ngay từ bước đầu tiên.
Tạo ví, lưu seed phrase, trả phí, chờ transaction, đôi khi còn fail. Mỗi bước đều là một điểm gãy trải nghiệm. Không phải vì công nghệ tệ, mà vì nó được thiết kế cho một đối tượng khác.
Blockchain sinh ra để giải quyết bài toán niềm tin và ownership, không phải để tối ưu vòng lặp tương tác nhanh, liên tục và cảm xúc như game.
Vanar không cố che giấu điều này. Họ chấp nhận rằng nếu cứ tiếp tục tối ưu thông số theo cách truyền thống, Web3 game sẽ mãi chỉ là sân chơi của một nhóm rất nhỏ.
Một điều mình thấy Vanar làm khá rõ ràng là họ không coi blockchain là trung tâm của trải nghiệm, mà coi nó là một lớp hạ tầng phía sau.
Điều này nghe có vẻ hiển nhiên, nhưng thực tế rất ít chain làm được. Phần lớn chain Web3 muốn người dùng “cảm nhận” được blockchain: giao dịch on-chain, token, explorer.
Vanar thì ngược lại. Họ cố gắng làm cho người chơi không cần biết mình đang tương tác với chain. Điều này dẫn đến một loạt quyết định kiến trúc ưu tiên UX thay vì tối ưu lý tưởng kỹ thuật.
Ví dụ rõ nhất là vấn đề latency.
Trong game, đặc biệt là game real-time, phản hồi chậm vài trăm mili giây đã đủ làm hỏng cảm giác. Trong DeFi, chuyện đó không quá nghiêm trọng.
Vì vậy, thay vì cố ép mọi hành động của người chơi thành transaction on-chain, Vanar tách rất rõ hai lớp: lớp tương tác thời gian thực và lớp xác nhận giá trị.
Những gì cần phản hồi tức thì thì không bị trói vào block time. Những gì liên quan đến tài sản, quyền sở hữu, tiến trình quan trọng mới được anchor lên chain.
Từ góc nhìn thuần blockchain, đây là “không thuần khiết”. Nhưng từ góc nhìn game, đây gần như là điều bắt buộc.
Mình cũng để ý tới cách Vanar xử lý onboarding.
Trong rất nhiều dự án Web3, onboarding được coi là trách nhiệm của người dùng: bạn phải học cách dùng ví, hiểu gas, hiểu token. Vanar thì làm ngược lại.
Họ cố gắng đẩy toàn bộ chi phí nhận thức xuống hạ tầng, để người chơi chỉ cần vào game và chơi. Ví có thể được abstract, phí có thể được tài trợ hoặc gom lại, giao dịch có thể diễn ra trong nền.
Điều này không làm blockchain “kém thuần”, mà chỉ thừa nhận rằng game không phải nơi để giáo dục người dùng về crypto.
Một lý do sâu xa hơn khiến Vanar ưu tiên UX là vì họ nhìn Web3 game như một thị trường cạnh tranh trực tiếp với Web2 game, chứ không phải một nhánh nhỏ của crypto.
Nếu so Web3 game với DeFi, bạn có thể biện minh cho trải nghiệm phức tạp bằng lợi nhuận. Nhưng nếu so Web3 game với game truyền thống, mọi ma sát đều là bất lợi.
Người chơi không thiếu game để chọn. Họ không có động lực chịu đựng chỉ vì “phi tập trung” hay “on-chain”. Vanar dường như hiểu rất rõ rằng trải nghiệm là điều kiện cần để blockchain có quyền tồn tại trong game, chứ không phải phần thưởng thêm.
Tất nhiên, ưu tiên UX đồng nghĩa với việc phải chấp nhận một số đánh đổi.
Khi bạn tối ưu cho trải nghiệm mượt mà, bạn thường phải tập trung nhiều hơn ở một số lớp, hoặc ít nhất là kiểm soát chúng chặt hơn. Vanar không phủ nhận điều này.
Nhưng điểm mình thấy khác là họ cố gắng khoanh vùng sự tập trung. Những lớp nào ảnh hưởng trực tiếp đến cảm giác chơi thì được tối ưu mạnh. Những lớp nào liên quan đến tài sản và ownership thì vẫn giữ nguyên khả năng kiểm chứng.
Câu hỏi không phải là “có tập trung hay không”, mà là “tập trung ở đâu và người dùng được bảo vệ đến mức nào”.
Một yếu tố nữa thường bị bỏ qua là developer experience.
UX của người chơi phụ thuộc rất nhiều vào việc dev có thể build sản phẩm như thế nào. Nếu chain quá phức tạp, dev sẽ phải đánh đổi gameplay để phù hợp với blockchain.
Vanar cố gắng làm cho việc build game gần với Web2 nhất có thể, rồi mới gắn blockchain vào những điểm thực sự cần.
Điều này giúp dev tập trung vào game loop, balance, nội dung – những thứ quyết định thành bại của một trò chơi – thay vì vật lộn với hạn chế kỹ thuật.
Mình cũng thấy Vanar khá tỉnh táo khi không dùng thông số kỹ thuật làm vũ khí marketing chính.
TPS cao hay block time thấp không giúp game hay hơn nếu người chơi vẫn phải ký giao dịch liên tục hoặc chờ đợi. Thay vì khoe con số, Vanar khoe cảm giác: game chạy mượt, không lag, không gián đoạn.
Đây là thứ khó đo, khó tweet, nhưng lại là thứ người chơi nhớ rất lâu. Trong dài hạn, cảm giác đó mới tạo ra retention, chứ không phải whitepaper.
Ở góc nhìn rộng hơn, việc Vanar ưu tiên UX phản ánh một sự thay đổi trong cách nhìn về Web3.
Thế hệ đầu của Web3 cố gắng thuyết phục người dùng rằng họ nên chấp nhận trải nghiệm tệ hơn để đổi lấy những giá trị trừu tượng như decentralization.
Thế hệ tiếp theo, mà Vanar là một ví dụ, đặt câu hỏi ngược lại: liệu blockchain có thể tồn tại mà không bắt người dùng phải hy sinh trải nghiệm hay không.
Câu trả lời của họ là có, nhưng chỉ khi blockchain chịu lùi về đúng vai trò của nó.
Nếu Web3 game muốn vượt qua giai đoạn thử nghiệm và trở thành ngành nghiêm túc, mình nghĩ cách tiếp cận như Vanar là khó tránh.
Thông số kỹ thuật sẽ luôn quan trọng với builder và researcher, nhưng với người chơi, chúng gần như vô hình.
Vanar chọn ưu tiên UX không phải vì họ xem nhẹ kỹ thuật, mà vì họ hiểu kỹ thuật chỉ có giá trị khi nó phục vụ trải nghiệm.
Và trong game, trải nghiệm không phải là thứ có thể thỏa hiệp.
