Nghị viện châu Âu đã tạm dừng phê chuẩn thỏa thuận thương mại xuyên Đại Tây Dương với Mỹ, vì yêu cầu mua Greenland và các đe dọa áp thuế mới từ Tổng thống Donald Trump bị cho là làm phá vỡ các cam kết trước đó.

Động thái này diễn ra sau phát biểu của ông Trump tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, khiến tranh cãi về thuế quan và vấn đề Greenland leo thang. Song song, Nhà Trắng phản bác lập luận từ EU, còn ECB cảnh báo căng thẳng thương mại có thể lan sang điều hành tiền tệ.

NỘI DUNG CHÍNH

  • Nghị viện châu Âu đóng băng quy trình phê chuẩn thỏa thuận thương mại EU–Mỹ vì tranh cãi Greenland và đe dọa thuế quan.

  • EU cân nhắc kích hoạt Anti-Coercion Instrument (ACI) để đáp trả “sức ép bằng thuế quan”.

  • Phía Mỹ cho rằng EU trì hoãn thực thi cam kết, trong khi ECB cảnh báo tác động lan tỏa sang chính sách tiền tệ khu vực euro.

Nghị viện châu Âu tạm dừng phê chuẩn thỏa thuận EU–Mỹ vì Greenland và đe dọa thuế

Nghị viện châu Âu quyết định tạm dừng phê chuẩn thỏa thuận thương mại với Mỹ, cho rằng các đe dọa áp thuế mới và lập trường về Greenland của Tổng thống Donald Trump làm xói mòn nền tảng thỏa thuận đã đạt được trước đó.

Quyết định được đưa ra vào thứ Tư, chỉ vài giờ sau khi ông Trump phát biểu tại Davos và kêu gọi “đàm phán ngay lập tức” về việc tiếp quản khu vực Bắc Cực. Bernd Lange, Chủ tịch Ủy ban Thương mại Quốc tế (INTA) của Nghị viện châu Âu, nói các động thái này đi ngược tinh thần thỏa thuận ký tại Turnberry năm trước.

Ông Lange nêu rõ các đe dọa thuế quan mới trong khoảng 10% đến 25% cùng với tham vọng liên quan Greenland là lý do khiến EU “giữ quy trình” cho đến khi có sự rõ ràng. EU nhìn nhận đây không chỉ là tranh chấp thương mại, mà còn liên quan đến chủ quyền kinh tế và lãnh thổ của Liên minh.

EU coi thuế quan là công cụ gây sức ép chính trị và đặt điều kiện gỡ bỏ đe dọa

EU cho rằng nếu Mỹ duy trì đe dọa áp thuế, khả năng thỏa hiệp gần như không tồn tại. Lập luận cốt lõi là thuế quan đang bị dùng như đòn bẩy chính trị thay vì công cụ thương mại thông thường.

Lange cáo buộc ông Trump “dùng thuế quan như một công cụ gây sức ép chính trị” để đạt mục tiêu, trong đó có việc muốn Greenland “trở thành một phần của Mỹ càng sớm càng tốt”. Dù ông Trump nói sẽ không dùng vũ lực, Lange chỉ xem đây là “một yếu tố tích cực nhỏ”, vì rủi ro về thuế quan vẫn hiện hữu.

Theo Lange, các mức thuế được đề xuất bị coi là vi phạm trực tiếp các điều khoản của thỏa thuận thương mại EU–Mỹ. Ông cảnh báo châu Âu sẽ không tiếp tục quy trình cho đến khi Washington hủy kế hoạch thuế quan và chấm dứt cách tiếp cận bị đánh giá là “tấn công vào chủ quyền kinh tế và lãnh thổ của Liên minh châu Âu”.

EU cân nhắc kích hoạt Anti-Coercion Instrument (ACI) để đáp trả

INTA dự kiến thảo luận Anti-Coercion Instrument (ACI), một cơ chế nhằm đối phó hành vi “cưỡng ép” bằng thương mại. ACI có thể cho phép EU áp các biện pháp mạnh để hạn chế tiếp cận thị trường của doanh nghiệp Mỹ.

ACI thường được gọi là “bazooka thương mại”, vì phạm vi can thiệp rộng. Các biện pháp có thể bao gồm loại doanh nghiệp Mỹ khỏi các gói thầu, làm chậm dòng vốn, hạn chế đầu tư nước ngoài, và thu hẹp quyền tiếp cận thị trường trên toàn khối EU.

Lange nói công cụ này được thiết kế “chính xác cho trường hợp” khi một quốc gia nước ngoài sử dụng thuế quan và đầu tư như đòn bẩy chính trị để gây sức ép. Việc EU đưa ACI vào bàn thảo cho thấy khối đang nâng mức răn đe, thay vì chỉ dừng ở phản đối ngoại giao.

Mỹ phản bác và nói EU trì hoãn thực thi cam kết

Đại diện Thương mại Mỹ cho rằng EU mới là bên chậm triển khai nghĩa vụ trong thỏa thuận, đồng thời cáo buộc EU viện dẫn vấn đề chính trị không liên quan để biện minh cho việc không tuân thủ.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer nói EU “không thực hiện các cam kết theo thỏa thuận”, trong khi Mỹ đã nhanh chóng giảm thuế với EU trong năm trước. Ông cũng nhấn mạnh Mỹ và EU luôn có nhiều vấn đề đối ngoại và kinh tế “nằm ngoài bốn góc của thỏa thuận”, hàm ý EU đang trộn lẫn các hồ sơ khác vào tiến trình thương mại.

ECB cảnh báo căng thẳng thuế quan có thể lan sang chính sách tiền tệ khu vực euro

Một quan chức ECB cảnh báo xung đột thuế quan có thể ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ, vì thương mại và kỳ vọng lạm phát có thể biến động. Tuy vậy, vẫn có hy vọng đạt giải pháp chung.

Joachim Nagel, Chủ tịch Bundesbank và cũng là quan chức Ngân hàng Trung ương châu Âu, gọi bế tắc là “một tình huống rất có vấn đề”. Ông cho rằng cuộc chiến thuế quan có thể “là yếu tố thay đổi cuộc chơi” đối với điều hành tiền tệ tại khu vực euro, phản ánh lo ngại về tăng trưởng và lạm phát nhập khẩu.

Dù thận trọng, Nagel vẫn bày tỏ kỳ vọng các bên có thể tìm được “một giải pháp, một sự thấu hiểu chung”. Tín hiệu này cho thấy giới hoạch định chính sách tiền tệ theo dõi sát rủi ro lan truyền từ thương mại sang điều kiện tài chính và kỳ vọng thị trường.

Ông Trump tuyên bố có “khung” thỏa thuận về Greenland và hoãn áp thuế

Sau khi EU thông báo tạm dừng, ông Trump đăng bài nói đã đạt “khung” cho một thỏa thuận tương lai về Greenland và tuyên bố sẽ không áp thuế dự kiến vào ngày 1/2.

Ông Trump viết trên Truth Social rằng đã có một “cuộc gặp rất hiệu quả” với Tổng Thư ký NATO Mark Rutte và từ đó đạt “khung của một thỏa thuận tương lai” liên quan Greenland. Ông cho rằng thỏa thuận sẽ có lợi cho Mỹ và các quốc gia NATO, đồng thời nói sẽ không áp thuế theo lịch vào ngày 1/2.

Ông cũng nhắc tới các thảo luận bổ sung về “The Golden Dome” liên quan Greenland, và liệt kê nhóm đàm phán gồm Phó Tổng thống JD Vance, Ngoại trưởng Marco Rubio, Đặc phái viên Steve Witkoff cùng những người khác, báo cáo trực tiếp cho ông. Bài đăng được ghim trên hồ sơ của ông: xem bài đăng trên Truth Social.

“Chúng tôi sẽ tạm giữ quy trình cho đến khi có sự rõ ràng về Greenland và các lời đe dọa.”
– Bernd Lange, Chủ tịch Ủy ban Thương mại Quốc tế (INTA), Nghị viện châu Âu

Những câu hỏi thường gặp

Vì sao Nghị viện châu Âu dừng phê chuẩn thỏa thuận thương mại với Mỹ?

Vì EU cho rằng yêu cầu liên quan Greenland và các đe dọa áp thuế 10% đến 25% từ Tổng thống Donald Trump đã phá vỡ các cam kết của thỏa thuận trước đó, nên cần “độ rõ ràng” trước khi tiếp tục quy trình.

Anti-Coercion Instrument (ACI) là gì và EU có thể dùng để làm gì?

ACI là công cụ chống cưỡng ép thương mại của EU, cho phép phản ứng mạnh khi một nước dùng thuế quan hoặc đầu tư để gây áp lực chính trị, gồm hạn chế doanh nghiệp đối phương tiếp cận thị trường EU, gói thầu, dòng vốn và đầu tư.

Phía Mỹ phản hồi như thế nào về việc EU trì hoãn?

Đại diện Thương mại Mỹ cho rằng EU không thực hiện các cam kết trong thỏa thuận dù Mỹ đã giảm thuế trước đó, và cáo buộc EU dùng các vấn đề chính trị không thuộc phạm vi thỏa thuận để làm lý do trì hoãn.

Tại sao ECB lo căng thẳng thuế quan ảnh hưởng chính sách tiền tệ?

ECB lo xung đột thuế quan có thể tác động tăng trưởng, thương mại và kỳ vọng lạm phát, từ đó ảnh hưởng điều kiện kinh tế vĩ mô mà chính sách tiền tệ khu vực euro phải phản ứng.

Ông Trump nói gì sau khi EU thông báo tạm dừng?

Ông Trump đăng trên Truth Social rằng đã đạt “khung” cho một thỏa thuận tương lai về Greenland sau cuộc gặp với Tổng Thư ký NATO, và nói sẽ không áp thuế dự kiến vào ngày 1/2.