Trading Là Gì? Giới Thiệu Về Thị Trường Tài Chính Và Crypto
Trading là hoạt động mua bán các tài sản tài chính nhằm kiếm lợi nhuận từ sự biến động giá cả. Không giống như đầu tư dài hạn (holding), trading tập trung vào các giao dịch ngắn hạn, tận dụng sự lên xuống của thị trường. Trong thế giới tài chính truyền thống, trading bao gồm cổ phiếu, trái phiếu, forex và hàng hóa. Tuy nhiên, trong crypto, trading chủ yếu diễn ra trên các sàn giao dịch như Binance, nơi bạn có thể mua bán Bitcoin (BTC), Ethereum (ETH), hoặc các altcoin khác.
Ví dụ, cổ phiếu là chứng khoán đại diện cho quyền sở hữu một phần công ty, được giao dịch trên sàn chứng khoán. Trong crypto, chúng ta có thể so sánh với token của các dự án DeFi hoặc NFT. Giá cổ phiếu Apple (AAPL) có thể tăng khi công ty ra mắt sản phẩm mới, tương tự như giá ETH tăng khi Ethereum nâng cấp mạng lưới (như The Merge năm 2022, và các update sau đó đến 2026). Hiện nay, giá AAPL khoảng 270 USD/cổ phiếu, nhưng trong crypto, giá BTC đã có lúc vượt mốc 125,000 USD nhờ sự chấp nhận rộng rãi từ các quỹ ETF.
Trái phiếu là hình thức vay nợ từ chính phủ hoặc công ty, mang tính an toàn cao nhưng lợi nhuận thấp. Trong crypto, bạn có thể nghĩ đến staking stablecoin như USDT trên Binance Earn, nơi bạn "cho vay" token để nhận lãi suất. Forex là thị trường ngoại hối, giao dịch các cặp tiền tệ như EUR/USD, với khối lượng khổng lồ hàng nghìn tỷ USD mỗi ngày. Trong crypto, tương tự là các cặp như BTC/USDT trên Binance, nơi USDT đóng vai trò như "đồng đô la kỹ thuật số".
Hàng hóa bao gồm vàng, dầu mỏ, nông sản – giá biến động do yếu tố bên ngoài như thời tiết hoặc địa chính trị. Ví dụ, giá vàng hiện khoảng 4,500 USD/ounce (cập nhật 2026), nhưng trong crypto, bạn có thể trade các token hóa hàng hóa như PAXG (peg vàng). Crypto kết hợp tất cả: biến động cao như hàng hóa, thanh khoản như forex, và tiềm năng tăng trưởng như cổ phiếu.
Để hình dung giao dịch crypto, hãy xem hình ảnh một dashboard trading trên Binance, nơi bạn theo dõi giá, biểu đồ và đặt lệnh.
Trading crypto đòi hỏi kiến thức vững, vì thị trường 24/7 và rủi ro cao. Hãy bắt đầu với các khái niệm cốt lõi.
Giá Mua (Bid), Giá Bán (Ask) Và Spread
Giá mua (bid) là mức giá cao nhất mà người mua sẵn sàng trả cho một tài sản. Ngược lại, giá bán (ask) là mức giá thấp nhất mà người bán chấp nhận. Spread là chênh lệch giữa bid và ask, phản ánh thanh khoản thị trường. Spread nhỏ nghĩa là thị trường thanh khoản cao, giao dịch dễ dàng mà không làm giá biến động lớn.
Trong crypto, trên Binance, với cặp BTC/USDT, bid có thể là 89,950 USD, ask là 90,000 USD, spread chỉ 50 USD – rất hẹp nhờ khối lượng lớn. Với altcoin ít thanh khoản như một token mới, spread có thể lên đến hàng trăm USD, làm tăng chi phí giao dịch.
Spread quan trọng vì nó ảnh hưởng đến lợi nhuận. Nếu bạn mua ở ask và bán ở bid ngay lập tức, bạn đã lỗ spread. Trong năm 2026, với sự phát triển của DeFi, spread trên các sàn DEX như Uniswap có thể rộng hơn CEX như Binance do thanh khoản phân tán.
Hãy xem hình ảnh minh họa order book với bid-ask spread trong crypto để dễ hình dung.
Thanh Khoản (Liquidity) Và Tầm Quan Trọng Trong Crypto
Thanh khoản là khả năng mua hoặc bán tài sản nhanh chóng mà không làm giá thay đổi đáng kể. Tài sản thanh khoản cao như BTC trên Binance có thể trade hàng triệu USD mà giá chỉ biến động nhẹ. Ngược lại, altcoin nhỏ có thanh khoản thấp, bán lớn có thể làm giá sụt giảm mạnh.
Trong 2026, thanh khoản crypto đã cải thiện nhờ các quỹ lớn tham gia, nhưng vẫn kém thị trường truyền thống. Ví dụ, BTC có thanh khoản cao hơn ETH, với volume hàng ngày vượt 50 tỷ USD. Thanh khoản thấp dẫn đến slippage – giá thực tế khác giá mong muốn.
So sánh: Cổ phiếu Apple thanh khoản cao, bán 1 triệu cổ mà giá chỉ biến 0.1%. Trong crypto, bán 100 BTC trên sàn lớn ok, nhưng với token niche, có thể lỗ 5-10%.
Khối Lượng Giao Dịch (Volume) Và Các Chỉ Báo Liên Quan
Volume là tổng số lượng tài sản được giao dịch trong một khoảng thời gian, thường là ngày. Volume cao cho thấy sự quan tâm lớn, xu hướng mạnh mẽ. Trong crypto, volume BTC thường cao hơn altcoin, giúp xác nhận breakout.
Ví dụ, nếu giá BTC tăng với volume tăng, đó là tín hiệu bullish. Ngược lại, tăng giá mà volume giảm có thể là fakeout. Các chỉ báo: OBV (On-Balance Volume) dự đoán giá từ volume; VMA (Volume Moving Average) trung bình volume; VPT (Volume Price Trend) kết hợp volume và giá.
Trong 2026, volume toàn thị trường crypto vượt 200 tỷ USD/ngày, nhờ adoption tăng.
Các Loại Lệnh Giao Dịch Cơ Bản Trong Crypto
Lệnh market: Mua/bán ngay lập tức ở giá tốt nhất hiện có, phù hợp khi cần tốc độ nhưng không kiểm soát giá chính xác. Trên Binance, market order cho BTC sẽ khớp ngay.
Lệnh limit: Mua/bán ở giá cụ thể hoặc tốt hơn. Ví dụ, limit buy ETH ở 4,400 USD khi giá hiện 4,500 USD – chỉ khớp nếu giá giảm.
Stop-loss: Bán tự động khi giá đạt mức lỗ định trước, bảo vệ vốn. Ví dụ, mua BTC ở 90,000 USD, stop-loss 85,000 USD để giới hạn lỗ 5%.
Take-profit: Bán tự động khi đạt lợi nhuận mong muốn. Mua ETH 4,500 USD, take-profit 5,000 USD.Trong crypto biến động, stop-loss rất quan trọng để tránh flash crash.
Phân Tích Kỹ Thuật: Biểu Đồ Nến (Candlestick)
Biểu đồ nến hiển thị giá mở cửa (open), cao nhất (high), thấp nhất (low), đóng cửa (close) trong khoảng thời gian. Nến xanh (bullish) nếu close > open, đỏ (bearish) nếu close < open. Wick (bóng nến) cho thấy high/low.
Mô hình nến phổ biến: Doji (thân nhỏ, do dự thị trường); Hammer (wick dưới dài, đảo chiều tăng); Shooting Star (wick trên dài, đảo chiều giảm); Engulfing (nến lớn "nuốt" nến trước, đảo chiều mạnh).
Trong crypto, nến trên biểu đồ BTC thường dùng timeframe 1H hoặc 4H. Ví dụ, hammer ở bottom có thể báo hiệu BTC rebound từ 85,000 USD.
Hỗ Trợ (Support) Và Kháng Cự (Resistance)
Support là mức giá mà tài sản ngừng giảm và bật tăng, thường từ đáy cũ kèm volume cao.
Resistance là mức ngừng tăng và giảm, từ đỉnh cũ.
Trong crypto, support ETH ở 4,000 USD (dựa trên lịch sử 2025-2026), resistance ở 5,000 USD. Break resistance với volume cao là tín hiệu buy. Moving averages cũng làm support/resistance động.
Đường Trung Bình Động (Moving Average - MA)
MA là trung bình giá đóng cửa theo kỳ. SMA (Simple MA) là trung bình đơn giản; EMA (Exponential MA) trọng số gần hơn, phản ứng nhanh.
Ví dụ, MA 50 ngày vượt MA 200 ngày (golden cross) là tín hiệu buy. Trong 2026, BTC trên MA 200 ngày khoảng 70,000 USD là bullish.
Chỉ Báo RSI (Relative Strength Index)
RSI đo đà tăng/giảm, từ 0-100. Trên 70: quá mua (overbought, bán); dưới 30: quá bán (oversold, mua). Tính từ trung bình gain/loss 14 kỳ.
Trong crypto, RSI BTC vượt 70 thường báo pullback. Divergence: Giá tăng nhưng RSI giảm là bearish.
Kết Luận Và Lời Khuyên Cho Trader Crypto Năm 2026
Nắm vững các thuật ngữ này giúp bạn tránh sai lầm. Hãy thực hành trên Binance demo, quản lý rủi ro (không quá 1-2% vốn/lệnh). Thị trường 2026 với AI và quy định mới sẽ thú vị hơn. Phần 2 sẽ sâu hơn về indicator nâng cao. Bình luận bên dưới nếu có câu hỏi!
