Dữ liệu từ L2Beat cho thấy hệ sinh thái Layer 2 trên Ethereum đang phình to về số lượng nhưng teo tóp về người dùng.

- Hiện có ~135 mạng L2, nhưng 109 mạng ghi nhận UOPS < 1/ngày → gần như không có activity thực sự.

- Chỉ vài cái tên đầu ngành còn sống khỏe: Base, Polygon, Arbitrum $ARB , Optimism $OP

- Nhiều L2 từng “hot trend” nay gần như bị bỏ quên: ZKsync Era $ZK , Blast, Linea, Manta

- Thậm chí có những L2 đúng nghĩa có tên mà không có người dùng: Loopring, Redstone

Khi phần lớn L2 rơi vào cảnh vắng user, thiếu use case hay cạn thanh khoản, không khó hiểu vì sao Vitalik phải tuyên bố Ethereum không cần L2.

Layer 2 vốn được kỳ vọng sẽ giúp Ethereum mở rộng nhưng giờ Ethereum tự làm được, Vitalik cũng nói thẳng các L2 cần tìm lý do tồn tại khác chứ đừng bám víu mãi vào Ethereum.

Vì sao Vitalik thay đổi quan điểm về Layer 2?

Trong nhiều năm, Layer 2 được xem là giải pháp trung tâm cho bài toán mở rộng của Ethereum. Ý tưởng cốt lõi là chuyển phần lớn giao dịch sang các mạng L2 nhằm tăng tốc độ xử lý và giảm phí, đồng thời vẫn “kế thừa” tính bảo mật của Ethereum mainnet (L1).

Tuy nhiên, theo Vitalik Buterin, thực tế triển khai cho thấy nhiều L2 chưa đạt được tiêu chuẩn phi tập trung như kỳ vọng. Một số hệ thống vẫn phụ thuộc vào cầu nối multisig (đa chữ ký) để kết nối với L1, thay vì hoàn toàn dựa vào cơ chế bảo mật cốt lõi của Ethereum.

Vitalik nhấn mạnh rằng nếu một hệ thống đạt 10.000 TPS nhưng kết nối với L1 thông qua một cầu nối multisig, thì điều đó không thực sự đồng nghĩa với việc “mở rộng Ethereum”. Nói cách khác, tốc độ cao không đủ nếu không đảm bảo tính bảo mật và phi tập trung ở cấp độ nền tảng.

Layer 2 sẽ đi về đâu?

Vitalik không phủ nhận hoàn toàn vai trò của Layer 2, nhưng Vitalik cho rằng L2 nên tập trung vào các lĩnh vực chuyên biệt thay vì trở thành giải pháp mở rộng tổng quát cho toàn bộ Ethereum.

Những lĩnh vực tiềm năng được đề cập bao gồm quyền riêng tư, danh tính số, tài chính phi tập trung, ứng dụng mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo. Thay vì cạnh tranh về TPS, các L2 có thể tạo giá trị bằng cách tối ưu cho từng ngách cụ thể.

Điều này có thể dẫn đến sự tái định vị trong hệ sinh thái L2, nơi các dự án cần chứng minh giá trị khác biệt thay vì chỉ quảng bá khả năng mở rộng.