Thị trường crypto đang điều chỉnh. Giá giảm, tâm lý nặng nề, niềm tin lung lay. Và câu hỏi quen thuộc lại xuất hiện: Đây có phải là một crypto winter mới không?
Để trả lời câu hỏi này, cần nhìn lại cách mà các crypto winter trong quá khứ đã hình thành, cũng như đặt giai đoạn hiện tại vào đúng bối cảnh lịch sử và cấu trúc thị trường đang thay đổi.
Crypto winter trong lịch sử thường bắt đầu như thế nào?
Lịch sử cho thấy, crypto winter thường đi theo một kịch bản rất rõ: Sự kiện lớn => niềm tin sụp đổ => builder rời bỏ thị trường
- 2014: Mt. Gox bị hack, hàng trăm nghìn $BTC biến mất → niềm tin bốc hơi
- 2018: ICO bị bóc trần, pháp lý siết chặt → bong bóng vỡ kéo dài đến 2020
- 2022: Terra-Luna, Celsius, 3AC, FTX lần lượt sập → cấu trúc ngành bị tổn thương nghiêm trọng
Mỗi lần như vậy, không chỉ giá giảm, mà builder cũng bỏ đi, tìm cơ hội ở fintech, big tech hay AI.
Những dấu hiệu quen thuộc của giai đoạn hiện tại
Nhìn bề ngoài, thị trường hiện tại có không ít yếu tố gợi nhớ đến các chu kỳ suy thoái trước.
- Những cơn sốt mang tính đầu cơ như memecoin gắn với Trump từng chứng kiến vốn hóa tăng vọt lên 27 tỷ USD chỉ trong một ngày, trước khi sụp đổ hơn 90%.
- Sự kiện thanh lý quy mô lớn vào ngày 10/10, xuất phát từ các thay đổi chính sách thuế của Mỹ, đã kích hoạt làn sóng liquidation kỷ lục trên Binance.
- Trong cộng đồng, các cuộc thảo luận về “xây dựng gì tiếp theo” dần bị thay thế bởi tranh cãi, đổ lỗi và hoài nghi.
- Cùng lúc, lĩnh vực AI đang thu hút mạnh mẽ nhân lực chất lượng cao, hứa hẹn tốc độ tăng trưởng và làm giàu nhanh hơn crypto.
Tuy nhiên, nếu phân tích kỹ hơn, bức tranh hiện tại vẫn khác biệt đáng kể so với một crypto winter đúng nghĩa.
Khác biệt cốt lõi so với các mùa đông trước
Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở nguyên nhân. Các crypto winter trước chủ yếu xuất phát từ những vấn đề nội tại của ngành như hack, scam, sàn sập hay mô hình kinh doanh không bền vững. Ngược lại, chu kỳ hiện tại chịu ảnh hưởng lớn từ các yếu tố bên ngoài.
- Bull market được kích hoạt bởi ETF Bitcoin
- Đà giảm đến từ lãi suất, chính sách thuế, yếu tố vĩ mô
- Quan trọng hơn, cộng đồng builder vẫn chưa rời bỏ cuộc chơi. Các mảng như RWA, perp DEX, prediction market, InfoFi hay privacy vẫn liên tục xuất hiện những narrative mới. Dù chưa đủ mạnh để tạo ra một làn sóng bùng nổ như DeFi Summer 2020, hoạt động xây dựng vẫn đang diễn ra.
Vì sao Bitcoin tăng nhưng altcoin không “bay”?
Trước đây, Bitcoin tăng giá thường kéo theo làn sóng tăng của altcoin. Tuy nhiên, cơ chế này đang suy yếu. Dòng tiền ETF chảy vào Bitcoin có xu hướng ở lại Bitcoin, trong khi vốn ở khu vực được quản lý không dễ dàng dịch chuyển sang khu vực đầu cơ cao.
Thanh khoản hiện chỉ tập trung ở những nơi giá trị đã được chứng minh rõ ràng.
Bull run tiếp theo cần điều kiện gì?
Để một chu kỳ tăng trưởng mới thực sự bùng nổ, hai yếu tố then chốt vẫn còn thiếu.
- Thứ nhất là một use case đủ mạnh, tạo ra giá trị mới thực sự, tương tự DeFi Summer 2020. Các xu hướng như AI agent, InfoFi hay social on-chain có tiềm năng, nhưng chưa đủ quy mô để kéo toàn thị trường.
- Thứ hai là môi trường vĩ mô thuận lợi. Lãi suất và thanh khoản toàn cầu vẫn là biến số quyết định, nằm ngoài khả năng kiểm soát của crypto.
Một bull run nơi tất cả tài sản cùng tăng mạnh như quá khứ có thể sẽ không quay lại. Thị trường đã phân mảnh. Chu kỳ tăng trưởng vẫn sẽ đến, nhưng không phải ai cũng hưởng lợi như nhau. Quan trọng hơn bao giờ hết là hiểu rõ mình đang đứng ở lớp nào của thị trường và tham gia đúng cuộc chơi của lớp đó.