Trong khi thị trường vẫn mải tranh luận về giá và Bitcoin chiếm trọn tiêu đề, một cuộc thảo luận quan trọng hơn đang diễn ra âm thầm bên trong hệ sinh thái Ethereum.
Vitalik Buterin vừa đưa ra một nhận xét thẳng thắn:
phần lớn các Layer 2 hiện nay đang sao chép cùng một mô hình, khác tên, khác thương hiệu, nhưng đóng góp rất ít giá trị mới cho Ethereum.
Thông điệp này không mang tính chỉ trích cá nhân, mà phản ánh một vấn đề cấu trúc.
Tầm nhìn cũ — L2 = Ethereum rẻ hơn — đang dần mất hiệu lực.
Có ba lý do chính:
Nhiều L2 vẫn chưa đạt Stage 2 về bảo mật, nghĩa là còn phụ thuộc đáng kể vào các giả định tập trung
Ethereum L1 đang chuẩn bị tự mở rộng, với giới hạn gas cao hơn dự kiến vào năm 2026
Khi L1 mạnh hơn, chỉ “scale” thôi là chưa đủ để biện minh cho sự tồn tại của L2
Trong bối cảnh đó, Vitalik đặt ra một yêu cầu rõ ràng:
Ethereum không cần thêm các EVM chain kiểu “copypasta”.
Thứ hệ sinh thái cần là đổi mới thực sự.
Điều này buộc các L2 phải trả lời một câu hỏi khó:
Giá trị độc nhất của bạn là gì, ngoài phí rẻ hơn?
Đó có thể là:
Quyền riêng tư
Ứng dụng phi tài chính (social, identity)
Hoặc các chain chuyên biệt cho một lớp use-case cụ thể
Nếu không, ranh giới giữa L2 của Ethereum và một blockchain độc lập sẽ ngày càng mờ nhạt.
Phát biểu của Vitalik không báo hiệu sự kết thúc của Layer 2.
Nó báo hiệu sự kết thúc của giai đoạn dễ dãi, nơi chỉ cần fork EVM là đủ để tồn tại.
