Za cokolwiek człowiek się nie zabierze, aby uzupełnić swoje oszczędności na startość to od razu się rypnie. Nie wiem co się takiego wydarzyło, bo wszędzie widzę czerwień. Niektórzy pewno się cieszą, bo mogą korzystać z okazji kupna po niższej cenie lub grali na spadki. Mi do śmiechu nie jest. Myślałem i coś wymyśliłem. Czy to ma sens? Pewnie tak, ale zanim dojdę do tego to muszę odetchnąć.
Podczas przygotowania starałem się dochować należytej staranności. Za wszystkie ewentualne błędy oraz niedomówienia z góry przepraszam.
1) Co dokładnie spadło i „dlaczego to wyglądało jak rzeź”
Skala ruchu (te dwa dni)
W piątek 30.01.2026 rynek metali zrobił ruchy, które w normalnych warunkach zdarzają się raz na dekady:
złoto: ok. -11% do -12% w dzień (rekordowa/ jedna z największych dziennych przecen w nowoczesnej historii kontraktów) (Reuters)srebro: ok. -31% w dzień (najmocniejszy jednodniowy zjazd od okolic 1980 r.) (Wall Street Journal)platyna: ok. -18% do -19% (
#MarketWatch )pallad: ok. -15% do -16% (MarketWatch)
W krypto (30–31.01) nie było „jednego” wskaźnika, ale obraz był spójny: zjazd cen + kaskadowe likwidacje pozycji lewarowanych, a do tego wyraźny spadek łącznej kapitalizacji rynku.
Likwidacje na derywatach krypto raportowano w okolicach $1,7 mld (dobowo), z dominacją longów. (Yahoo Finance)Spadek łącznej kapitalizacji rynku krypto w krótkim oknie opisywano jako rząd $150–$200 mld (zależnie od momentu pomiaru i koszyka). (
#TradingView )
Ważne: „ile środków zniknęło” w takich epizodach to zazwyczaj nie „wypłynięte pieniądze”, tylko utracona wycena (market cap) oraz zamknięte pozycje/likwidacje. Pieniądz nie wyparowuje; zmienia się cena krańcowa aktywa, a przez to wycena całego rynku.
2) Geneza – dlaczego rynek był „gotowy do wywrotki” jeszcze przed 30–31 stycznia
To nie była „losowa świeca”. Tło budowało się co najmniej od połowy stycznia:
A) Paraboliczny rajd metali („debasement trade”) i przegrzanie pozycjonowania
Wiele źródeł opisuje styczeń jako okres skrajnie wykupiony dla złota/srebra, z narracją „ucieczki w twarde aktywa” (obawy o inflację, politykę, dolara, fiskalny chaos). (Financial Times)
W takim układzie wystarczy jeden impuls, żeby:
część rynku zrealizowała zyski,algorytmy odpaliły sprzedaż,a potem ruszyły margin calle (w metalach to potrafi być brutalne).
B) Narastająca nerwowość na rynku długu (USA + Japonia)
W styczniu mocno przewija się wątek, że globalne rynki obligacji są wrażliwe na każdy sygnał: deficyty, podaż długu, zmiany w oczekiwaniach dot. stóp, geopolityka. Reuters opisywał „falę” niepokoju, gdzie Japonia była jednym z głównych generatorów stresu. (Reuters)
A Bloomberg zwracał uwagę na gwałtowność ruchu na JGB i jak szybko przenosi się to na globalną wycenę ryzyka. (bloomberg.com)
C) Krypto w trybie „lewar + wąskie wsparcia”
W krypto to klasyka: po okresie względnej stabilizacji, rynek buduje dużo pozycji lewarowanych. Gdy cena przebija kluczowe poziomy, likwidacje longów stają się paliwem spadku (sprzedaż wymuszona), a spadek sam siebie przyspiesza. (CoinDesk)
3) Bezpośrednie „spusty” z 30–31 stycznia (co odpaliło kaskadę)
3.1. Nomincja na szefa
#fed i nagłe przetasowanie oczekiwań stóp + dolar
Najczęściej wskazywany zapalnik w metalach to informacja, że Donald Trump nominuje Kevin Warsh na szefa Federal Reserve (następcę Jerome Powell).
W reakcji rynek:
przestawił oczekiwania dot. polityki pieniężnej,dolar się umocnił, a rentowności USA podbiły,co uderza w metale (bo nie płacą odsetek i są w USD). (MarketWatch)
To jest kluczowe, bo „debasement trade” (kupuję złoto/srebro, bo dolar/realne stopy będą słabsze) w jednej chwili dostało kontrnarrację: „może wcale nie będzie tak gołębio”. (
#FinancialTimes )
3.2. Profit-taking + techniczne załamanie po parabolii
W wielu komentarzach pojawia się teza: ruch był „nieunikniony” po tak pionowym styczniu, a piątek był momentem, kiedy rynek po prostu pękł pod ciężarem własnego pozycjonowania. (kitco.com)
3.3. Margin calls i „wymuszona sprzedaż” – czyli dlaczego spadek był aż tak duży
W metalach, gdy rusza lawina, znaczenie ma infrastruktura rynku terminowego: depozyty zabezpieczające, limity ryzyka, clearing. Po historycznych ruchach CME Group podniosła wymagania depozytowe na kontraktach na złoto i srebro, co samo w sobie jest potwierdzeniem, że zmienność była ekstremalna. (MINING.COM)
W praktyce to działa jak „dodatkowy docisk”:
cena spada → depozyt nie wystarcza → trzeba dopłacić lub zamknąć pozycję,część rynku nie dopłaca → pozycje są zamykane rynkowo,co tworzy kolejną falę sprzedaży.
4) Związek z częściowym
#ShutdownUSA – dlaczego to miało znaczenie (ale raczej jako „katalizator stresu”, nie jedyna przyczyna)
Częściowe zamknięcie rządu w USA weszło w ten sam weekend (deadline/piątek–sobota). Media opisywały to jako czynnik niepewności i kolejny element, który osłabia zaufanie do stabilności procesu polityczno-fiskalnego w USA. (Reuters)
Mechanizm wpływu na rynki:
Shutdown = sygnał „chaosu fiskalnego / ryzyka politycznego”, co zwykle podbija awersję do ryzyka. (ABC News)Ale w tym epizodzie „risk-off” nie poszedł klasycznie w metale – bo metale były już przegrzane, a jednocześnie dolar i stopy wykonały ruch w stronę przeciwną dla złota. Czyli: stres polityczny był tłem, natomiast bezpośredni cios w metale przyszedł przez dolar/stopy/pozycjonowanie. (MarketWatch)
W skrócie: shutdown wzmocnił nerwowość, ale sama skala zjazdu metali wynikała bardziej z przełamania „debasement trade” i mechaniki dźwigni niż z shutdownu jako takiego.
5) Japonia: wzrost rentowności obligacji i jak to mogło dolać benzyny do globalnego „deleveraging”
Tu łączą się dwa kanały:
5.1. „JGB Shock” i globalna stopa dyskontowa
Reuters pisał o tym, że skok rentowności w Japonii potrafi przenieść się na globalne rynki długu – bo Japonia jest gigantycznym punktem odniesienia dla przepływów kapitału i hedgingu. (Reuters)
Bloomberg opisywał dynamikę tego „crash/selloff” na japońskich papierach i efekt zaskoczenia tempem ruchu. (Bloomberg.com)
Jeśli rośnie „bezpieczna” rentowność (albo rynek boi się, że rośnie), to:
wycena aktywów ryzykownych jest bardziej wrażliwa,a strategie finansowane tanim pieniądzem stają się mniej stabilne.
5.2. Kanał „yen carry / globalne dźwignie”
Duże instytucje (np. zarządzający aktywami) zwracały uwagę, że stres na JGB i jenie potrafi wymusić redukcję ryzyka w wielu klasach aktywów naraz (sprzedaż tego, co płynne). (ssga.com)
I to pasuje do obrazu z 30.01: sprzedawało się „hurtowo” – metale i krypto jednocześnie – co często jest znakiem, że ktoś redukuje lewar/ryzyko portfelowe, a nie że „fundamentalnie” zmienił zdanie o jednym aktywie.
6) Ile „zniknęło” – liczby, które mają sens w tej historii
6.1. Krypto
Masz dwa sensowne mierniki:
Likwidacje pozycji lewarowanych: ok. $1,7 mld (dobowo), głównie longi. (Yahoo Finanse)
$BTC $XRP $ICP Spadek łącznej kapitalizacji rynku: raportowo rząd $150–$200 mld w krótkim oknie (to się zmienia intraday). (TradingView)
6.2. Metale
Tu nie ma jednego „market cap” jak w krypto. Najuczciwiej raportować:
procentową i dolarową zmianę cen,ewentualnie przepływy do funduszy/ETF,oraz zachowanie rynku terminowego (margin, open interest).
Reuters/FT/WSJ koncentrowały się na bezprecedensowym ruchu cen i mechanice „profit-taking + stronger dollar + fading rate-cut hopes”. (Reuters)
Jeżeli gdzieś widzisz krzyczące nagłówki typu „tryliony wyparowały”, to często jest to publicystyczna próba przeliczenia globalnych zasobów × zmiana ceny – co jest efektowne, ale metodologicznie dyskusyjne (bo nie oznacza realnego odpływu gotówki z rynku).
7) Jak to się skleiło w jedną przyczynowość
Krok 1: Rynek był skrajnie jednostronny
Metale – rajd, wykupienie, dużo „pewności”, że dolar słabnie i stopy spadną. (Financial Times)
Krok 2: Impuls zmienił oczekiwania
Nomincja Warsha → rynek interpretuje to jako mniej „politycznej presji na Fed” / bardziej „ortodoksyjną” politykę → dolar odbija, rentowności rosną. (MarketWatch)
Krok 3: Rusza realizacja zysków, potem mechanika przymusu
Spada cena → margin calle → wymuszona sprzedaż → spada jeszcze mocniej. Potem dodatkowo rośnie wymóg depozytów na kontraktach (CME), co stabilizuje rynek dopiero po „wyczyszczeniu” lewara. (MINING.COM)
Krok 4: Równolegle krypto dostaje „delewarowanie risk-on”
Ten sam klimat (USD/rates/risk-off) + struktura dźwigni w krypto → likwidacje longów robią kaskadę. (Yahoo Finanse)
Krok 5: Shutdown i Japonia to „podkład stresu”
shutdown: dokłada politycznej niepewności i nerwowości (ale nie jest głównym spustem metali), (Reuters)Japonia: utrzymuje presję na globalny rynek długu i wycenę ryzyka. (Reuters)
8) Co bym obserwował po takim epizodzie (żeby ocenić: „tylko reset” czy zmiana reżimu)
USD i realne rentowności USA – czy to było jednodniowe odbicie, czy nowy trend. (MarketWatch)Czy rynek terminowy metali uspokaja się po podniesieniu marginów (to często sygnał, że najgorsze delewarowanie już za nami). (MINING.COM)Open interest i funding w krypto – czy dźwignia wraca od razu (źle), czy rynek „oddycha” (lepiej). (CoinDesk)Japonia (długi koniec krzywej) – jeśli tam dalej będzie niestabilnie, globalne aktywa ryzykowne będą miały „twardszy sufit” na rajdy. (bloomberg.com)Polityka fiskalna USA (shutdown / kolejne deadline’y) – bo to wpływa na premię za ryzyko i nastroje. (Connecticut Post)
Bibliografia (pełna lista kluczowych źródeł użytych w analizie)
Metale (złoto/srebro/platyna/pallad, mechanika rynku):
Reuters – „Gold, silver and copper tumble…” (Reuters)Reuters – „Gold slips…; platinum lost 19%…” (Reuters)Financial Times – „Gold and silver prices plunge as rally goes into reverse” (Financial Times)Wall Street Journal – „Gold and Silver Plunge in Worst Day Since 1980” (Wall Street Journal)MarketWatch – „Warsh nomination… hits dollar debasement trade” (MarketWatch)Investopedia – komentarze o parabolicznych ruchach i podatności na „mass psychology” (Investopedia)Kitco – komentarze rynkowe o wykupieniu i konsolidacji po parabolii (kitco.com)Mining.com / Bloomberg News – podniesienie marginów przez CME po historycznym ruchu (MINING.COM)TradingEconomics – bieżące newsy o spadku platyny z rekordów (Trading Economics)
Krypto (spadek market cap, likwidacje):
Yahoo Finance – „Crypto liquidations surge to $1.7B…” (Yahoo Finanse)CoinDesk – likwidacje i rozkład per aktywo (CoinDesk)TradingView / invezz (newsfeed) – „crypto market sheds $150B…” (TradingView)AMBCrypto – opis spadku łącznej kapitalizacji (rzędy wielkości) (AMBCrypto)Incrypted – podsumowanie skali likwidacji (wartości zbliżone) (incrypted.com)
USA: shutdown i wpływ na rynki (tło stresu):
Reuters – „US government starts likely brief shutdown…” (Reuters)The Guardian – opis częściowego shutdownu i sporu budżetowego (The Guardian)ABC News – eksperci o wpływie shutdownu na gospodarkę/rynek (ABC News)Associated Press (przez CTPost) – „What to know…” (Connecticut Post)
Japonia / globalny rynek obligacji:
Reuters – „Japanese selloff… ripple through global bond markets” (Reuters)Bloomberg – „Japan bond market crash raises alarm…” (bloomberg.com)State Street Global Advisors – komentarz o JGB volatility i „Truss shock” analogii (ssga.com)Al Jazeera – kontekst polityczny/fiskalny w Japonii i wpływ na rynek długu (Al Jazeera)
Jeśli podobają Ci się moje treści, to daj łapkę w górę, udostępnij lub jak to było u Andrzeja Sapkowskiego: "Give a coin to the Witcher".